آبیاری بخشی از مزارع کشت برنج شهر ری با پساب شهری

شالیزارها با آب‌های‌آلوده سیراب می‌شود

  شالیزارها  با آب‌های‌آلوده سیراب می‌شود

چند سالی از کاشت و برداشت برنج در روستاهای اطراف شهرری خبری نبود. سال‌ها قبل کشاورزان روستاهای اطراف شهرری در زمین‌های خود برنج می‌کاشتند. شالیزار برنج باید غرق در آب باشد و این کشاورزان برای سیراب کردن شالیزارها چشم به آبی آلوده دوختند که به آن پساب یا فاضلاب می‌گویند. آب‌های سطحی از مناطق بالادستی تهران وارد چند کانال شدند و در راه رسیدن به جنوب تهران، انواع زباله‌های تر و خشک و پساب کارخانه‌ها و کارگاره‌های کوچک و بزرگ صنعتی به آن افزوده شد و در نهایت این آب آلوده سر از زمین‌های کشاورزی درآورد. این‌گونه شد که کشاورزان با این آب آلوده زمین‌های برنج را سیراب کردند تا اینکه مسئولان جهادکشاورزی و بهداشت مانع ادامه فعالیت شالیکاران شدند. اما بعد از ۳سال این قصه تلخ یکبار دیگر تکرار شده است و امسال کشاورزان روستاهای اطراف شهرری برای سود بیشتر دوباره دست به کار کاشت و برداشت برنج با پساب‌های شهری شدند. این موضوع جار و جنجال بسیاری به راه انداخته است. خیلی‌ها منکر این موضوع شده و بعضی هم بر آن صحه گذاشته‌اند.

پیدا کردن زمین‌های کشاورزی در جنوب تهران که امسال در آن برنج کاشته شده و فاضلاب تهران آنها را سیراب می‌کند کار راحتی نیست. کشاورزان تلاش می‌کنند این تخلف را دور از چشم مسئولان و حتی مردم و به‌ویژه خبرنگاران انجام دهند. کافی است از یکی از اهالی روستاهای اطراف نشانی شالیزارهایشان را بپرسید. ابروهایشان را درهم می‌کشند و با چهره‌ای ترش می‌پرسند: «چه می‌خواهید؟ خبرنگار هستید؟»

شالیزارهای بدبو
کوچه‌پسکوچه‌ها را پشت سر می‌گذاریم و به جاده پشتی می‌رسیم. جاده‌ای که در امتداد روستای ده خیر قرار دارد. چشمانمان را می‌بندیم و مشاممان را تیز می‌کنیم تا عطر برنج مشام ما را پر کند. اینجا شبیه شالیزارهای جاده فریدون کنار است اما از عطر هوس‌انگیز برنج شالیزار خبری نیست و این بوی گند فاضلاب است که در هوا پیچیده و حالمان را بد می‌کند. هرچه در امتداد جاده جلوتر می‌رویم این بو آزاردهنده‌تر می‌شود. شالیزارهای برنج غرق آب شده‌اند و کم‌کم زمان برداشت آنها فرا می‌رسد. آبی که خوشه‌های سرسبز برنج را سیراب می‌کند آب قنات نیست؛ آب فاضلاب‌هایی است که از بالادست توسط نهرها روانه جنوب تهران می‌شود. چند هفته دیگر فصل برداشت برنج است.

روزگار بی‌آبی کشاورزان
 قیافه حق به جانبی به خود گرفته است. می‌توان فهمید که صاحب یکی از همین شالیزارهای برنج است و می‌خواهد دلیل حضور مهمانان ناخوانده‌اش را بداند. می‌گویم: «برنج کدام زمین مرغوب‌تر است؟ راست می‌گویند که امسال هم کشاورزان زمین‌های خود را با فاضلاب سیراب می‌کنند؟» عصبانی می‌شود و می‌گوید: «من صاحب زمینی هستم که شما کنار آن ایستاده‌اید. کدام فاضلاب! دستگاه موتورآب این زمین را نمی‌بینید؟ وقتی موتورآب دارم برای چه باید از فاضلاب برای آبیاری استفاده کنم؟» می‌گویم: «پس این بوی بد شالیزارهای برنج برای چیست؟» او که خود را «‌محمد نوروزی» معرفی می‌کند دوباره ابروها را در هم می‌کشد و می‌گوید: «من10سال است در این زمین کشاورزی کار می‌کنم. چاه آب دارم. چاه آب من مجوز دارد. کشاورزانی که از آب فاضلاب استفاده می‌کنند در زمین‌های آنها خبری از چاه آب نیست. مسئولان دهیاری و بخشداری هم اجازه حفر چاه را به آنها نمی‌دهند و می‌گویند سفره‌های آب زیرزمینی کم شده است. حالا شما خود را جای این کشاورزان بگذارید. روزگار آنها چطور باید بگذرد؟ مجبور می‌شوند از آبی استفاده کنند که مسئولان می‌گویند غیرمجاز است. چرا همه فقط به ما می‌تازند؟ چرا کسی دنبال ریشه‌یابی این مشکل نیست؟»

یک کار غیرمنصفانه
عصبانیت را می‌توان در چهره‌اش دید. نامش را نمی‌گوید. کشاورز است. مثل خیلی از اهالی ده خیر نانش را از دل زمین بیرون می‌کشد. می‌گوید: «بسیاری از کشاورزانی که صاحب شالیزار هستند در ساعت‌هایی که هوا روشن است و احتمال حضور کارشناسان بهداشت و جهاد کشاورزی وجود دارد آب موتور را در زمین‌ها رها می‌کنند و وقتی هوا تاریک می‌شود به دلیل کمبود آب از طریق آب بندهایی که به نهرهای پساب فاضلاب وصل است آب آلوده را در زمین‌ها رها می‌کنند. کسی متوجه این موضوع نمی‌شود.» این فرد که از اهالی روستاست می‌گوید: «من چند کشاورز همین روستا را می‌شناسم که آدم‌های مؤمن و خداترسی هستند. وقتی دیدند منابع آبی کافی برای آبیاری شالیزارهای برنج در اختیار ندارند و مجبور هستند از فاضلاب استفاده کنند برای آنکه مدیون مردم نشوند قید برنجکاری و درآمد بالای آن را زدند، زمین‌های خود را فروختند و سراغ کار دیگری رفتند.»


معجون مشکلات
 از بالا که تماشا می‌کنی حتی تصور اینکه صدها تن برنج آلوده قرار است روانه بازار مصرف شود برایت دور از ذهن است. وارد روستای فیروزآباد می‌شویم. چند زن روستایی کنار هم جلو خانه‌ای نشسته‌اند و وقتی متوجه می‌شوند خبرنگار هستیم و برای گرفتن گزارش از شالیزارهای آلوده برنج به فیروزآباد آمده‌ایم درددل‌های ناتمامشان آغاز می‌شود. دوست ندارند نامی از آنها برده شود. می‌گویند: «صاحب این زمین‌ها آنها را می‌شناسند. پیرزنی که از چین و چروک چهره‌اش پیداست 70سالی دارد می‌گوید: «این بوی بد به مشام شما هم خورده؟ پس ما چه کنیم که اینجا زندگی می‌کنیم؟ مگر اینجا شمال است که شالیزار داشته باشد؟ شالیزار زه دارد و زه این زمین‌ها باعث می‌شود خاک زمین‌های اطراف هم سست شود. پی خانه‌های ما، سست و در و دیوارها نمور شده است. حرف ما به جایی نمی‌رسد. انواع و اقسام حشره‌های موذی هم کنار شالیزارها به وفور هست.» در امتداد جاده تا چشم کار می‌کند شالیزارهای برنج قرار دارد. ساعت‌های پایانی روز است؛ انگار وارد شهر پشه‌ها شده‌ایم. هرچه بیشتر به شالیزارها نزدیک می‌شویم پشه‌ها بیشتر از سر و صورت بالا می‌روند و ثبت تصاویر برای لنز دوربین عکاس سخت‌تر می‌شود.

این آب‌های آلوده
در میانه راه با یکی از اهالی قدیمی و مطلع روستای فیروزآباد هم صحبت می‌شویم. «‌‌رضا عباسی» اطلاعات خوبی دارد از آنچه در زمین‌های کشاورزی روستای فیروزآباد و روستاهای دیگر اتفاق می‌افتد: «سرریز شدن آب‌های آلوده و فاضلاب شهر تهران به سمت جنوب پایتخت موجب ایستایی آب و زه گرفتگی زمین در مزرعه‌های کشاورزان این منطقه شده است. این آب‌های آلوده که از طریق کانال‌های سرخه‌حصار، بهشتی و نهر فیروزآباد به شهرری می‌رسد ۵۰۰هکتار از زمین‌های کشاورزی در اطراف شهرری را سیراب می‌کند که بسیاری از این زمین‌ها شالیزارهای برنج هستند. البته این همه ماجرا نیست.» عباسی ما را به نهر آبی می‌برد که نزدیک یکی از شالیزارهاست. زباله‌های کوچک و بزرگ در این نهر آب و فضای اطراف آن انباشته شده است. این روستایی می‌گوید: «ای کاش فقط آب‌های سطحی که فاضلاب‌های‌ریز و درشت با آن همراه می‌شود و آب را آلوده می‌کند وارد زمین‌های برنجکاری شود. پساب‌های مراکز صنعتی و خانگی هم غیرمجاز در طول مسیر به این نهرها سرازیر می‌شود و آب آن را آلوده‌تر می‌کند.» عباسی ادامه می‌دهد: «از شالیزارهای اطراف شهرری چند هزار‌کیلوگرم برنج برداشت می‌شود. البته بد نیست بدانید که در بیشتر این زمین‌ها به دلیل زه گرفتگی هیچ محصول کشاورزی دیگری به غیر از برنج به دست نمی‌آید. اما آبی که کشاورزان از آن برای آبیاری شالیزارهای برنج استفاده می‌کنند از نهرهایی برداشت می‌شود که در سرچشمه آن ده‌ها تن زباله دفن شده است.» شاید اگر مسئولان چاره‌ای برای آب‌های سطحی شهر تهران و پیشگیری از آلوده شدن آن بیندیشند یا اینکه قبل از رسیدن آب به زمین‌های کشاورزی آن را تصفیه کنند با یک تیر ۲نشان زده‌اند و هم زمین‌های کشاورزی با آب سالم آبیاری می‌شوند و مشکل کم‌آبی هم برطرف می‌شود.»

رئیس جهاد کشاورزی شهرستان ری:
کشاورزان امیدوار باشند
«محمد خلیل پور» رئیس اداره جهادکشاورزی شهرستان ری می‌گوید: «آبیاری زمین‌های برنجکاری با آب‌های آلوده یکی از مصادیق اعمال خلاف قانون است و از آنجا که این موضوع مستقیم بر سلامت شهروندان اثر می‌گذارد مسئولان با کشاورزان متخلف برخورد می‌کنند.» خلیل‌پور با بیان اینکه مقابله با آبیاری مزارع کاشت برنج با فاضلاب در بخش قعله نو در دستور کارفرمانداری شهرستان ری قرار دارد می‌گوید: «با هر نوع تخلف در این حوزه برخورد می‌کنیم و اجازه نمی‌دهیم افرادی که قانون را رعایت نمی‌کنند به فعالیت خود ادامه دهند. با گشت‌ها و پایش‌های منظمی که در روستاهای اطراف شهرری انجام شده است مزرعه‌های آلوده شناسایی شدند و از فعالیت آنها جلوگیری می‌شود. هرچند برخورد با متخلفان استفاده از آب‌های نامتعارف به دلیل نوبت‌بندی آبیاری در طول شبانه‌روز و وسعت زمین‌های کشاورزی شهرستان ری کار بسیار دشواری است اما دادستانی شهرستان ری برای کشاورزان متخلف پرونده کیفری صادر می‌کند و با آنها به شدت برخورد می‌کند.»
خلیل‌پور ادامه می‌دهد: «از ۳سال قبل کشت انواع صیفی و برنج به دلیل نیاز فراوان به آب و نبود منابع کافی آب کشاورزی و اصلاح الگوی کشت در شهرستان ری ممنوع شد و بسیاری از مزارعی که با پساب‌ها آبیاری می‌شدند معدوم و خشک شدند اما امسال به دلیل افزایش بارندگی و سرازیر شدن بیشتر آب‌های سطحی و نامتعارف به سمت جنوب تهران برخی کشاورزان سودجو به کشت برنج رو آوردند. بازرسان جهاد کشاورزی با بستن و مسدود کردن انشعاب‌های غیرمجاز از کانال فاضلاب به شالیزارها باعث شدند محصول بسیاری از زمین‌ها خشک شود.» رئیس اداره جهاد کشاورزی شهرستان ری چشم‌انداز روشنی را پیش چشم شالیکاران قرار می‌دهد و می‌گوید: «تا 2سال آینده مشکل کمبود منابع آبی در روستاهای اطراف شهرری برطرف می‌شود. آب رودخانه سرخه‌حصار که از ذوب برف ارتفاعات و روان شدن آب‌های بارندگی به دست می‌آید حق آبه کشاورزان شهرستان ری است اما در مسیر انتقال به جنوب تهران به دلیل نبود تصفیه‌خانه فاضلاب با فاضلاب و پساب‌های صنعتی کارخانه‌ها مخلوط می‌شود. قرار است ۲تصفیه‌خانه در مسیر پساب‌های کانال سرخه‌حصار و فیروزآباد ساخته شود. با ساخت این تصفیه‌خانه‌ها، آب‌های سطحی تصفیه شده منبع خوبی برای سیراب کردن شالیزارهای برنج به حساب می‌آیند و مشکل کشاورزان هم برطرف می‌شود.»

منبع: همشهری محله

برچسب ها:
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
نظر شما:
لطفا مقدار عبارت
را در باکس روبرو وارد کنید:
کد خبر: 29526
منطقه بیست
سرویس: زیر پوست محله
زمان مخابره: دوشنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۶ - ۱۱:۲۶:۰۷
تلگرام
تهران سما
همشهری آنلاین
سامسونگ
راهنما
بانک ملت
جاباما
الو پیک
بچه های آسمان

چند رسانه ای

راهنمای محله