روایت داماد آیت‌الله «‌آقا مجتبی تهرانی» از سبک زندگی ایشان

می گفت زن و شوهر باید رفیق هم باشند

می گفت زن و شوهر باید رفیق هم باشند

حسن حسن‌زاده- یادش برای همیشه با منبرهای کم‌نظیر درس اخلاق و سجایای اخلاقی که زینت‌بخش زندگی‌اش بود گره خورده است. عالمی که شاگرد برجسته و تیزهوش امام خمینی(ره) و یار و همراه او در روزهای تبعید به نجف اشرف بود اما به اذن معمار کبیر انقلاب اسلامی از مناصب سیاسی دوری کرد تا تمام و کمال خودش و منبرش را وقف هدایت و تدریس آموزه‌های اخلاقی دین پیامبر(ص) به مردم کند. با گذشت ۵ سال از درگذشت آیت‌الله ‌آقا «مجتبی تهرانی» آن عالم برجسته اخلاق هنوز هم یاد و خاطرش در ذهن‌ها زنده است و تبلور توصیه‌ها و پندهای پرمغز اخلاقی‌اش که او را ۵۰ سال معلم اخلاق تهرانی‌ها کرده بود در رفتار و عمل شاگردان و پامنبری‌هایش خودنمایی می‌کند. سراغ حجت‌الاسلام «سید محمدعلی خاتم یزدی» داماد آیت‌الله رفته و درباره سبک زندگی آن عالم گرانقدر در محیط خانه و نگاهش به ازدواج گفت‌وگو کرده‌ایم. در این گزارش حاصل این همنشینی چند ساعته را در مسجد امام حسن مجتبی(ع) میدان امامت می‌خوانید.

اهمیت به قول و قرار

حجت‌الاسلام خاتم یزدی داماد آیت‌الله تهرانی خاطرات بسیاری از 12 سال ارتباط نزدیک با آن عالم گرانقدر اخلاق دارد. خاطره‌هایی آموزنده از ارتباط آیت‌الله ‌با شاگردان و اهل خانه‌اش که همگی بیانگر توجه ویژه آن معلم برجسته اخلاق به تمام شئون زندگی شخصی و علمی‌اش است. خاطراتی که وقتی در محافل خصوصی و عمومی بیان می‌شود انگار جلسات درس همیشه پربار آیت‌الله ‌حتی پس از عروج ملکوتی‌اش هم هیچ‌گاه تعطیل نشده و برای شنونده‌ها حاوی درس‌های آموزنده بسیار است. گفت‌وگوی ما با حجت‌الاسلام خاتم یزدی در مسجد امام حسن مجتبی(ع) محله امامت از اهمیت قول و قرار و وقت‌شناسی در سبک زندگی آیت‌الله ‌شروع می‌شود. می‌گوید: «جلسات درس خارج فقه و خارج اصول آیت‌الله ‌در مدرسه مروی سالیان سال رأس ساعت مقرر و با نظم و انضباط بسیار برگزار می‌شد که نتیجه وقت‌شناسی و اهمیت ایشان به پایبندی به قول و قرار بود. یکبار که حرف از وقت‌شناسی شد، آیت‌الله ‌خاطره‌ای برایم تعریف کردند. خاطره روزی که با اتفاقات پیش آمده می‌توانستند کلاس درسشان در مدرسه مروی را تعطیل کنند اما وقت‌شناسی و پایبندی به قرار جزو اصول زندگی‌شان بود. همراه خانواده به مشهد مقدس مشرف شده بودند. برای بازگشت به تهران و حضور در کلاس درس به فرودگاه رفتند اما پرواز تهران به دلیل نامساعد بودن آب و هوا لغو شده بود. از خانواده خواستند چند روزی در مشهد بمانند اما خودشان به ایستگاه راه‌آهن رفتند تا هر طور شده رأس ساعت مقرر در کلاس حاضر شوند. چند ساعتی طول کشید تا بالاخره با خودرو شخصی یکی از نزدیکان، خود را به تهران رساندند و کلاس آن روز رأس ساعت برگزار شد.»

اول دانشگاه بعد حوزه!

حجت‌الاسلام خاتم یزدی فرزند مرحوم آیت‌الله «سید عباس خاتم یزدی» از شاگردان برجسته و یاران نزدیک امام خمینی(ره) و دوست صمیمی و هم درس آیت‌الله ‌آقا مجتبی تهرانی است. همین آشنایی هم مقدمات ازدواج حجت‌الاسلام خاتم یزدی را با دختر کوچک آیت‌الله ‌ در سال 1385 فراهم کرد. وقتی حرف مراسم ازدواج به میان می‌آید خاطره یکی از توصیه‌های مهم آیت‌الله ‌برایش زنده می‌شود و می‌گوید: «جالب است بدانید ایشان توجه ویژه‌ای به تحصیلات دانشگاهی داشتند. هرکسی که برای مشاوره نزدشان می‌رفت توصیه می‌کردند اول درس دانشگاه را ادامه بدهید و بعد اگر علاقه‌مند به دروس حوزوی بودید قدم در راه مطالعه علوم دینی در حوزه‌های علمیه بگذارید. وقتی برای مراسم خواستگاری به منزل آیت‌الله ‌رفتیم از علاقه‌ام به تحصیل پرسیدند. اصلاً یکی از مهم‌ترین سؤالاتشان همین بود. وقتی گفتم پیش از ورود به حوزه علمیه قم، در دانشگاه در مقطع کارشناسی الکترونیک تحصیل کرده‌ام خوشحال شدند. هیچ‌وقت آن سفارش ایشان را فراموش نمی‌کنم که گفتند: معلوم است به حوزه علاقه داشتی؛ با قدرت بیشتر ادامه بده.» امام جماعت مسجد امام حسن مجتبی(ع) ادامه می‌دهد: «بعد از ازدواج بود که فهمیدم همین توصیه را به فرزنداشان هم داشتند. هر 2 فرزند پسر آیت‌الله ‌تحصیلات دانشگاهی دارند. یکی معلم جبر بود و دیگری هم در دانشگاه مهندسی صنایع خوانده و بعد از تحصیل در دانشگاه وارد حوزه علمیه شدند.»

اخلاقش چطور است؟!

حجت‌الاسلام خاتم یزدی از نگاه آیت‌الله ‌آقا مجتبی تهرانی به ازدواج می‌گوید. اینکه آن معلم برجسته اخلاق نه تنها در گفتار و توصیه به شاگردان و نزدیکان، بلکه در عمل و برای اهل خانه خود هم اخلاق خوش و تدین را مهم‌ترین شروط ازدواج می‌دانست. امام جماعت مسجد امام حسن مجتبی(ع) که حقیقتاً در میان نمازگزاران قدیمی‌ترین مسجد محله امامت به خوش‌اخلاقی و گشاده‌رویی معروف است از پرس‌وجو و تحقیق آیت‌الله ‌درباره ویژگی‌های اخلاقی خودش می‌گوید: «در مراسم خواستگاری آیت‌الله ‌تنها 2 شرط برای ازدواج داشتند. همان شروطی که گاهی پای منبر و گاهی هم در توصیه به شاگردانش بیان می‌کرد. وقتی برای مراسم خواستگاری رفتیم پدرم از دنیا رفته بود و من هم در حوزه علمیه قم مشغول به تحصیل بودم. توانایی مالی چندانی هم نداشتم اما آیت‌الله ‌حتی کلامی درباره شرایط مالی و اقتصادی صحبت نکردند. همان‌طور که به شاگردان توصیه داشتند اول اخلاق خوش برایشان مهم بود و دوم تدین را مهم‌ترین اصل و شرط ازدواج می‌دانستند.» حرف‌ها که به اینجا می‌رسد حجت‌الاسلام خاتم یزدی لبخندی می‌زند و ادامه می‌دهد: «راستش را بخواهید بعدها فهمیدم خود ایشان از نزدیکان و افرادی که مرا می‌شناختند پرس‌وجو هم کرده‌اند. تنها یک سؤال پرسیدند: اخلاقش چطور است؟‌»

با هم حقوقی برخورد نکنید

«علاوه بر برگزاری منظم جلسات درس و بحث آیت‌الله ‌در مدرسه مروی، جلسات هفتگی اخلاق آن عالم گرانقدر سالیان طولانی در خیابان ایران برقرار بود و علاوه بر طلاب و دانشجویان علوم دینی، جوان‌های بسیاری هم مشتری ثابت این کلاس‌ها بودند. جلساتی که پر از نکات آموزنده و درس زندگی دینی و اخلاقی به‌ویژه برای جوان‌ها بود. گاهی منبر که تمام می‌شد ایشان تا چند ساعت پاسخگوی سؤالات جوان‌ها بودند و به اصطلاح جوانان را رها نمی‌کردند.» حجت‌الاسلام خاتم یزدی این را می‌گوید و ادامه می‌دهد: «جوان‌های بسیاری از حاج آقا مجتبی تهرانی به‌ویژه درباره ازدواج و زندگی مشترک دینی و اخلاقی راهنمایی می‌گرفتند. توصیه آیت‌الله ‌به آنها همانی بود که سر سفره عقد به من و همسرم داشتند. وقتی خطبه عقدمان در گوشه‌ای از حرم مطهر امام رضا(ع) جاری شد ایشان نزدیک آمدند و 2 قرآن جیبی به ما هدیه دادند. هدیه ازدواج ما همین بود. هدیه‌ای که هنگام ازدواج نصیب تمام فرزندانشان هم شده بود. وقتی هدیه ازدواجمان را دادند قولی هم از ما گرفتند. خواستند قول بدهیم قاری و عامل به قرآن باشیم و صدای قرآن هم همیشه از خانه ما بلند باشد.» حجت‌الاسلام خاتم یزدی مکثی می‌کند و ادامه می‌دهد: «بعد از آن هم سفارشی کردند که همیشه سرلوحه زندگی ماست. گفتند نسبت به هم حقوقی برخورد نکنید. نگویید حق مرد فلان و حق زن بهمان است. از حالا باید رفیق هم باشید.»

در کارهای خانه کمک حال همسر بودند

حجت‌الاسلام خاتم یزدی از ارتباط صمیمی و بازی‌های کودکانه آیت‌الله ‌با کودکان و نوه‌هایش می‌گوید. اینکه با وجود صرف زمان بسیار برای مطالعه و آمادگی برای کلاس‌های درس مدرسه مروی همواره زمانی را هم برای همنشینی با کودکان و نوه‌هایش اختصاص می‌داده می‌گوید: «از ارتباط جالب توجه آیت‌الله ‌با کودکان خاطره‌های بسیار دارم. ایشان در این موارد نه با گفتار بلکه با عمل خود به فرزندان‌شان آموزش می‌دادند که چگونه باید با کودکان برخورد کنند. آخر هفته‌ها یا روزهای تعطیل که فرزندان به دیدارشان می‌رفتند طوری برنامه‌ریزی می‌کردند که حتماً ساعتی هم برای بازی و همنشینی با کودکان وقت داشته باشند. اتاق مخصوصی برای مطالعه و کتاب‌ها داشتند و هر وقت که مطالعه‌شان تمام می‌شد همنشین بچه‌ها می‌شدند. در واقع عالمی با آن جایگاه علمی و جلسات درس و بحث بسیار که توانایی جذب همه اقشار جامعه از بازاری، مدرسان دانشگاه، جوان‌ها و... را داشت برای کودکان هم جذابیت خاصی داشتند. تمام وقت بچه‌ها دور ایشان جمع می‌شدند و حاج آقا هم با آنها بازی و قصه‌گویی می‌کردند.» داماد آیت‌الله ‌آقا مجتبی تهرانی ادامه می‌دهد: «در کارهای خانه هم کمک حال همسرشان بودند. با اینکه در خانه وقت زیادی را به مطالعه می‌گذراندند، اما از کمک به همسر و حتی پذیرایی از مهمان‌ها هم غافل نبودند. گاهی ایشان را می‌دیدیم که با سینی پر از چای از آشپزخانه آمده و خودش از مهمان‌ها پذیرایی می‌کند.»

  آیت‌الله ‌آقا مجتبی تهرانی

آیت‌الله ‌آقا مجتبی تهرانی، مرجع تقلید و استاد اخلاق حوزه علمیه تهران و از شاگردان درس امام خمینی(ره) بود که در تنظیم رساله عملیه ایشان هم مشارکت داشت. جلسات معارف اسلامی و درس اخلاق آن عالم گرانقدر بسیار مورد علاقه مردم تهران بود و هر هفته جمعیت بسیاری پای درس‌های اخلاق کم‌نظیرش می‌نشستند. مردمداری، اخلاق‌مداری و دروس اخلاق او که کاملاً دسته‌بندی شده و موضوعی مطرح می‌شد مورد توجه اقشار مختلف مردم قرار گرفته بود. علاوه بر آثار و تألیفاتی مثل «اخلاق الهی» در 28 جلد، «رسائل بندگی» در 2جلد، «ادب الهی» در 5 جلد، «کیش پارسایان» و... حدود 2هزار و 800 نوار از ایشان به جا مانده که در موضوعات اخلاقی مختلف به‌صورت موضوعی مطرح شده است.

1316 آیت‌الله ‌»مجتبی شهیدی کلهری» مشهور به آقا مجتبی تهرانی فرزند میرزا «عبدالعلی تهرانی» در تهران متولد شد.

1321 از 5 سالگی به مکتب رفت و تا 10 سالگی یادگیری مقدمات علوم دینی را در مدرسه حاج ابوالفتح در بازار تهران ادامه داد.

1330 در 14 سالگی همراه پدر به مشهد رفت و تحصیل علوم دینی را زیر نظر استادانی مثل ادیب نیشابوری به شکل جدی‌تری آغاز کرد.

1334 در 18 سالگی برای ادامه تحصیلات حوزوی راهی قم شد و از محضر علمای برجسته‌ای مانند آیات عظام بروجردی، گلپایگانی، علامه طباطبایی و امام خمینی(ره) استفاده و در 25 سالگی به درجه اجتهاد رسید.

1347 در این سال آیت‌الله ‌آقا مجتبی تهرانی پس از تبعید امام خمینی(ره) به نجف اشرف مهاجرت کرد و در جلسات درس امام(ره) حضور مستمر داشت.

1350 آیت‌الله ‌پس از 3 سال حضور در نجف به توصیه امام خمینی(ره) مبنی بر خالی نگذاشتن سنگر تهران به ایران بازگشت و ضمن اقامه نمازجماعت در مسجدجامع بازار تهران، جلسات اخلاق و تفسیر را آغاز کرد.

1357 تدریس دروس خارج فقه و اصول را ابتدا در منزل شخصی آغاز و از سال 1364 هم در مدرسه مروی به ارائه دروس خارج فقه و اصول به طلاب جوان علوم دینی پرداخت.

1391 آیت‌الله ‌آقا مجتبی تهرانی در 75 سالگی درگذشت و همزمان با اربعین حسینی در حرم حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) به خاک سپرده شد.

منبع: همشهری محله

برچسب ها:
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
نظر شما:
لطفا مقدار عبارت
را در باکس روبرو وارد کنید:
کد خبر: 28934
منطقه سیزده
سرویس: بچه محل
زمان مخابره: شنبه ۲۸ مرداد ۱۳۹۶ - ۱۴:۲۴:۴۳
پربیننده ترین ها
پربحث ترین ها
تلگرام
محله
تهران سما
همشهری آنلاین
میراث اهل قلم
پایگاه اطلاع رسانی دولت
خبرگزاری دولت
فرارو
انتشارات کتاب مرجع
خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران
عصر ایران

چند رسانه ای

راهنمای محله