تفاوت نگهداری از حیوانات در گذشته و حال را بررسی کرده ایم

هر حــیوانی خانگــی نیست

هر حــیوانی  خانگــی نیست

مهران مصفا- این روزها مردم با حیوان‌ها مهربان‌تر شده‌اند. دیگر کمتر بچه‌ای را می‌بینیم که دنبال گربه‌ای در پارک بدود تا دمش را بگیرد یا سنگ و چوب پرت کند طرف سگ زبان‌بسته‌ای. مردم فهمیده‌اند حیوان هم احساس دارد و ...

  این روزها مردم با حیوان‌ها مهربان‌تر شده‌اند. دیگر کمتر بچه‌ای را می‌بینیم که دنبال گربه‌ای در پارک بدود تا دمش را بگیرد یا سنگ و چوب پرت کند طرف سگ زبان‌بسته‌ای. مردم فهمیده‌اند حیوان هم احساس دارد و البته عصب. هم نامهربانی و مهربانی را می‌فهمد و هم درد و نوازش را. برخی برای پرنده‌ها و حیوان‌ها آب و دانه و غذا می‌گذارند و برخی هم که علاقه بیشتری دارند، حیوانی را در خانه نگهداری می‌کنند. برخی هم حیوان دارند اما بیشتر از اینکه از او نگهداری کنند، آزارش می‌دهند. همزیستی آدم‌ها با حیوانات، داستان جدیدی نیست و زندگی بنی‌بشر اقتضا می‌کرده که برای گذران زندگی تعدادی پرنده و چرنده را دور و بر خود نگه دارد. زندگی شهری با ویژگی‌هایی مثل کلانشهر تهران نگهداری از حیوانات را با اما و اگرهای جدی مواجه می‌کند، اگرچه در مراجعه به سنت‌های معاصر در همین طهران قدیم به پرنده‌بازی و پرنده‌های آوازه‌خوان می‌رسیم که اتفاقاً با فرهنگ و آداب سرزمینی ما نیز همخوان بوده است. اما امروزه نگهداری از حیوانات در جامعه شهری و برخی اقشار رویکرد دیگری پیدا کرده است. برای پیروی از یک جریان نباید حیوانات را به اسارت برد و اینکه هر حیوانی خانگی نیست و شرایط و الزاماتی برنگهداری حیوانات مترتب است. توصیه‌ها و اطلاعاتی را که دکترفریبرز افروزی در این گزارش ارائه کرده است، از دست ندهید.

حیوانات بیمار باید درمان شوند

وقتی به کلینیک دامپزشکی می‌روم، مشغول معاینه یک گربه است. گربه‌ای که در احادیث نسبت به او سفارش شده است و یکی از سه حیوانی است که حضورش در خانه خوب است؛ گربه و خروس و پرنده. دکتر فرامرزی سال 75 از دانشگاه فارغ‌التحصیل شده است و مدت‌ها به‌عنوان دامپزشک حیوانات خانگی فعالیت داشته و مدتی هم به‌عنوان بازرس بهداشت در سازمان دامپزشکی استان تهران کار کرده و اطلاعاتی خوبی هم درباره بهداشت مواد غذایی دارد. بعد به‌عنوان رزیدنت جراحی دوباره وارد دانشگاه شده و ادامه تحصیل داده است. جالب‌تر از همه او معاون مؤسسه ماناست که سابقه درخشانی در حمایت و حفاظت سگ و گربه‌های حاشیه شهر دارد. آن هم به‌صورت خودجوش و رایگان و بدون دریافت هزینه.
کلینیک دامپزشکی خدمات جالبی برای حیوان‌ها ارائه می‌دهد. از دندانپزشکی و رادیولوژی و سونوگرافی گرفته تا کوتاه کردن مو و ناخن و.... به این خدمات اشاره کردم تا اگر علاقه‌مند به نگهداری پرنده و حیوان خانگی هستید، بدانید هیچ تفاوتی با انسان ندارند و در زمینه‌های مختلفی نیازمند به پزشک هستند و هر 6 ماه یکبار باید معاینه شوند. پس اگر حوصله ندارید یا نمی‌توانید هزینه زیادی برای حیوانی بکنید، لطفاً هرگز حیوان خانگی نگه ندارید. برگردیم سر معاینه گربه. دکتر ابتدا وضعیت قلب و عروقش را چک می‌کند و بعد تنفس و معاینه چشم برای اطمینان از عدم وجود بیماری ویروسی. از او می‌پرسم معمولاً چه حیواناتی را برای معاینه و درمان می‌آورند و می‌گوید: «مراجعان زیادی دارم که علاوه بر حیوانات خانگی خودشان، حیوان‌های آسیب‌دیده در خیابان را هم برای معالجه به اینجا می‌آورند. معتقدم که کمک به حیوانات زکات کار ماست. از صمیم قلب به این حرف اعتقاد دارم و خیلی به حیوانات خیابانی کمک می‌کنم. گاهی پولی برای پرداخت ندارند و من هم از آنها وجهی نمی‌گیرم. همین چند روز پیش پیرزنی گریان، گربه‌ای خیابانی را برای معالجه آورده بود. پولی هم برای پرداخت نداشت و رایگان گربه را درمان کردم. خوشبختانه فرهنگ مردم ما در این زمینه بالا رفته است و نسبت به حیوان‌ها بی‌تفاوت نیستند.»

چرا عقیم‌سازی سگ ها ضروری است؟
مؤسسه حامی حیوانات «مانا» در وزارت کشور ثبت رسمی شده است و با شهرداری شهریار هم برای عقیم کردن سگ‌های خیابانی قرارداد دارد. دکتر فرامرزی دراین‌باره توضیح می‌دهد: «طرحی در وزارت کشور تصویب شده که می‌گوید برای مهار رشد سگ‌ها دیگر نباید آنها را بکشیم. بلکه راهش عقیم‌سازی آنهاست. ما در شهریار سگ‌ها را می‌گیرم و واکسن می‌زنیم و عقیم می‌کنیم. برای گربه‌ها هم با افراد زیادی کار می‌کنیم که علاقه‌مند به این کار هستند. نکته مهم این است که جمعیت حیوانات خیابانی باید تحت کنترل باشد. اگر تعداد سگ‌های ولگرد زیاد شود تعادل حیات وحش به‌هم می‌خورد. سگ باید وجود داشته باشد. به‌ویژه حاشیه شهرها که به نوعی سد دفاعی است در برابر حیواناتی مانند گرگ و روباه. بنابراین نه باید از بین بروند و نه اضافه شوند.»

خوب است اینجا توضیحی هم درباره بیماری توکسوپلاسموز بدهم که خیلی‌ها نگران هستند از گربه بهشان منتقل شود. اما باید بگویم آنقدر که از پاک کردن گوشت خام گوسفند و گاو بدون دستکش منتقل می‌شود، از گربه نمی‌شود. اغلب خانم‌هایی که به این بیماری مبتلا شدند، گوشت را بدون دستکش پاک کردند. چون گربه‌ای که غذای خانگی می‌خورد و واکسن می‌زند و دارو می‌خورد به این بیماری مبتلا نمی‌شود. درباره گربه‌های بیرون از خانه چون موش شکار می‌کنند، باید محتاط بود که احتمال ابتلا از آن گربه‌ها هم خیلی کم است. چون مدفوع گربه مبتلا باید یک جا بماند و خشک شود و بیماری از طریق دستگاه تنفسی به ما منتقل شود.

آیا گربه ناقل بیماری است؟

گربه وقت معاینه از نوازش و معاینه لذت می‌برد و خودش را لوس می‌کند. اما از معاینه دندان‌ها خیلی خوشش نمی‌آید. دکتر فرامرزی می‌گوید دندان گربه را باید مسواک زد و حتی جرم‌گیری کرد. به تمام کسانی فکر می‌کنم که چون برای لحظه‌ای دلشان گربه خواسته، گربه‌ای به خانه آورده‌اند و توجه چندانی به روش درست نگه داشتن این حیوان ندارند. این دامپزشک درباره گربه‌های خیابانی می‌گوید: «جمعیت گربه‌ها باید با عقیم‌سازی کنترل شود. چون به‌صورت تصاعدی زیاد می‌شوند و دردسر ایجاد می‌کنند. زمانی که عقیم می‌شوند، علاوه بر کنترل جمعیتشان، دیگر دعوا و سر و صدا نمی‌کنند و مردم ناراحت نمی‌شوند. وقتی آرام هستند خیلی‌ها بهشان علاقه‌مند می‌شوند. انسانی هم که با حیوان‌ها دوست می‌شود، کم‌کم شخصیت ملایمی پیدا می‌کند و فرد رئوفی برای جامعه می‌شود.»
او هنگام معاینه گربه برای اطمینان از نداشتن عفونت، توضیح می‌دهد: «خیلی از بیماران ویروسی از چشمانشان پیدا می‌شود. گاهی دهان عفونت می‌کند. عفونت‌هایی که اصلاً به انسان منتقل نمی‌شود. خوب است اینجا توضیحی هم درباره بیماری توکسوپلاسموز بدهم که خیلی‌ها نگران هستند از گربه بهشان منتقل شود. اما باید بگویم آنقدر که از پاک کردن گوشت خام گوسفند و گاو بدون دستکش منتقل می‌شود، از گربه نمی‌شود. اغلب خانم‌هایی که به این بیماری مبتلا شدند، گوشت را بدون دستکش پاک کردند. چون گربه‌ای که غذای خانگی می‌خورد و واکسن می‌زند و دارو می‌خورد به این بیماری مبتلا نمی‌شود. درباره گربه‌های بیرون از خانه چون موش شکار می‌کنند، باید محتاط بود که احتمال ابتلا از آن گربه‌ها هم خیلی کم است. چون مدفوع گربه مبتلا باید یک جا بماند و خشک شود و بیماری از طریق دستگاه تنفسی به ما منتقل شود.»

به گربه‌های خیابانی غذا بدهیم یا نه؟

حتماً شما هم با اظهارنظرهای متناقضی درباره غذا دادن به حیوانات خیابانی مواجه شدید. یک عده تبلیغ می‌کنند که به این حیوان‌ها غذا بدهیم و یک عده هم می‌گویند، این تنبل‌شان می‌کند و نمی‌گذارد به حیات طبیعی خودشان ادامه دهند. دکتر فرامرزی می‌گوید: «گربه سالم به‌طور طبیعی میل به گرفتن موش دارد. منتها این موش‌ها خیلی قوی هستند و گربه هم باید قوی باشد تا بتواند موش بگیرد. برای همین بهتر است بهشان غذا بدهیم تا قوی بمانند اما نه همیشه. نباید بدعادت بشوند. هفته‌ای دو سه بار کافی است. البته غذای خشک و آماده گربه‌ها که شهر کثیف نشود و باعث آزار و ناراحتی شهروندان هم نشود. این را هم بگویم که درست نیست گربه‌ای را از خیابان بیاوریم خانه و او را اهلی کنیم و بعد از مدتی که خسته شدیم در خیابان رهایش کنیم. چون این گربه اهلی شده نمی‌تواند از خودش مراقبت کند و زیر ماشین می‌رود یا گربه‌های دیگر اجازه خوردن غذا به او نمی‌دهند. این کار اصلاً درست نیست.»
در مقابل آدم‌های خوبی که با حیوان‌ها مهربان هستند، کسانی را هم داریم که باعث آزار حیوان می‌شوند. حتی اگر حیوان خانگی خودشان باشد. دکتر فرامزی خاطرات تلخی از این‌جور آدم‌ها دارد. او وقت معاینه قارچ زیر شکم یک سگ سفید می‌گوید: «یک سال پیش آقایی این سگ را که خونریزی داشت به کلینیک آورد. به او گفته بودند عمل سگ یک میلیون تومان هزینه دارد. گفت من نمی‌دانم با این سگ چه کنم و شنیده‌ام شما به حیوان‌ها کمک می‌کنید. سگ را اینجا رها کرد و رفت. رحم توموری سگ را جراحی کردم و سه چهار ماه بعد التهاب‌ها فروکش و از مرگ نجات پیدا کرد. بعد سرپرستی سگ را به شخصی سپردم. آن فرد مسئولیت نپذیرفت درحالی که حیوان‌ها احساس دارند. یا در موردی کسی که به حیوان لگد زده و باعث شده بود چشمش از حدقه بیرون بیاید. یا کسی بود که تمام ناراحتی‌های روانی‌اش را سر حیوان خالی و او را مضطرب و پرخاشگر کرده بود. قبل از آوردن یک حیوان به خانه باید فکر کنیم که مسئولیتش با ماست. ببینیم همسایه‌مان مشکلی با این موضوع دارد یا نه. امکانات خانه کافی هست یا نه. مثلاً اگر در آپارتمان سگ نگهبان بیاوریم اول به سگ ظلم کرده‌ایم چون نیاز به فضای باز دارد.»
دکتر فرامرزی در ادامه تأکید می‌کند که هر حیوانی را هم نمی‌توان خانگی کرد. «حیوان خانگی حیوانی است که از حیات وحش جدا نشده باشد. سنجاب هرگز خانگی نمی‌شود و باید در جنگل‌های بلوط کردستان باشد. چون نمی‌تواند با شما ارتباط بگیرد و با کوچک‌ترین صدایی شوک می‌شود. اما ماهی آکواریومی اگر شرایطشان مناسب باشد، می‌توانند حیوانات خانگی باشند.»

نگهداری از حیوانات خانگی راه و رسم ویژه ای دارد

در منطقه ما کم نیستند کسانی که حیوان خانگی دارند اما گاهی پیش می‌آید که فرهنگ کافی برای نگهداری آن را ندارند یا جامعه راهنمای خوبی برای این دسته از خانواده‌ها نیست. دکتر در این‌باره می‌گوید: «همه‌جای دنیا اگر سگی زیاد سر و صدا کند، همسایه‌ها ناراحت می‌شوند. باید صدای حیوان کنترل شده باشد و باید حقوق شهروندی رعایت شود. من فقط یک دامپزشک نیستم و عضو فعال سازمان میراث فرهنگی هم هستم و به همین واسطه سفر خارجی زیاد رفتم و دیدگاه‌هایم متعادل شده است. کشورهای اروپایی را دیده‌ام که به حقوق هم احترام زیادی می‌گذارند. آنجا اگر سگ زیادی وق بزند، به او غلاده شوکر کنترل‌کننده وق‌زدن می‌بندند. وسیله‌ای که آزاری برای سگ ندارد و وق‌زدن‌هایش را کنترل می‌کند. یا در برخی موارد جراحی حنجره‌ای انجام می‌دهند که بدون درد و ناراحتی تارهای صوتی را غیر‌فعال می‌کند.»
او ادامه می‌دهد: «در این کشورها خیلی از فروشگاه‌ها و مغازه‌ها تابلو ورود ممنوع برای سگ زده‌اند. در برخی خیابان‌ها اجازه‌‌‌‌ تردد ندارند و گاهی در یک پارک خاص ورود سگ آزاد است. وقت بیرون بردن هم باید یک پلاستیک و خاک‌انداز همراه داشته باشند تا مدفوع سگ را ببندند و در سطل زباله بیندازند وگرنه به شدت جریمه می‌شوند. ممنوعیت‌ها خیلی بیشتر از اینجاست اما درکنارش راهکار هم ارائه شده است. ممنوعیت کلی بیرون نیاوردن سگ باعث می‌شود، سگ راه نرود و چاق شود و دیابت بگیرد. یا به خاطر منظم بیرون نیامدن، آلرژی بگیرد.»
این دامپزشک به علاقه مردم برای غذا دادن به حیوانات خیابانی اشاره می‌کند و می‌گوید: «در پارک‌های این منطقه خیلی به حیوان‌ها غذا می‌دهند. شهرداری باید مثل کشور ترکیه، باکس‌های مخصوصی درست کند تا مردم غذای خشک و آب را داخل آن بگذارند تا هم زیبا باشد و هم محیط کثیف نشود. در آنجا فرهنگسازی کرده‌اند و گفته‌اند اگر بطری آب پلاستیکی را در صندوق بیندازید به شما غذای حیوان می‌دهیم.»

سنت طهرونی ها در نگهداری حیوانات
در محله‌ات اگر درخت پیری دیدی، بچسب به تنه‌اش و به صدای آوندهای درختِ پیر گوش کن! حتماً لابه‌لای سرفه‌های ناشی از دود، می‌توانی صدای کلی پرنده هم بشنوی. پرندگان آزاد و رها که از سر شاخه‌ای به شاخه دیگری می‌پرند. طهران قدیم را تصور کن بلبل‌بازها و سره‌بازها و کرک‌بازها عصرها قفس پرندگان را به درختان می‌آویختند. ده‌ها قفس بر روی شاخه‌ها و بعد، خودشان صدای پرندگان را درمی‌آوردند تا پرنده گمان کند همجنس خودش در حال خواندن است او هم شروع کند به آواز و هنگامه‌ای برپا شود. هرچند پرنده را چه کار به قفس. اما خب پرنده‌ای که در قفس ‌زاده شود، خانگی است و جایش در همین قفس است. درخت هنوز خاطرش هست که روزی شاخه‌های او و درخت‌های دیگر قطار انواع پرنده‌های آزاد بود و نوجوان‌ها و جوان‌ها سر مهارتشان در سوت زدن، شرط می‌بستند؛ سر اینکه چه کسی می‌تواند بلندتر از همه سوت بزند تا از بلندی صدا برای لحظاتی پرندگان دست از خواندن بردارند. کسی بلند سوت می‌زد و پرندگان لحظه‌ای سکوت می‌کردند و دوباره آواز می‌خواندند تا سوت بعدی... داشتن پرنده عرف طهرانی و ایرانی‌ها بوده و هست. گفته شده که در خانه پرنده نگه‌دارید تا شیاطین به بازی با آن مشغول شوند و از بچه‌ها غافل. اصلاً شاید به دلیل همین توصیه پرنده نگه داشتن رایج بوده و هست. اما از اینها که بگذریم صدای پرنده خوش است و هرکسی که خوش بخواند، صدایش را به چهچهه بلبل تشبیه می‌کنند. اصلاً این چهچهه زدن از همین‌جا آمده است. در موسیقی سبک طهران هم همیشه کنار صدای آوازه‌خوان صدای پرنده خوش‌خوانی هم هست.
حالا هم نگهداری پرنده رایج است؛ طوطی و کاسکو و مرغ مینا و البته فنچ و قناری. بماند که طرقه را هم به قفس آورده‌اند. پرنده‌ای در خطر انقراض. پرنده‌ای افسانه‌ای و کهن که باید حفظ شود و صدای غرا و خوشش در قفس غم اسارت را به یادت می‌آورد، حتی اگر دلنشین باشد. ولی خیلی‌ها هم سگ را جایگزین پرنده کرده‌اند. یک چرخش از سمت فرهنگ بومی به فرهنگ غربی. درست و نادرست این کار مجال مفصل‌تری می‌طلبند و حالا هم جایی ندارد در میان یاد و خاطره صدای دلنشین پرنده‌ها در آوندهای درختان این شهر. اما کاش یادمان باشد که پرنده و سگ و گربه ندارند، ما مسئول عواطف و سلامت حیوانی هستیم که جز ما دستش به جایی ‌بند نیست.

منبع: همشهری محله

برچسب ها:
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
نظر شما:
لطفا مقدار عبارت
را در باکس روبرو وارد کنید:
کد خبر: 28914
منطقه سه
سرویس: چهارسوق
زمان مخابره: چهارشنبه ۲۵ مرداد ۱۳۹۶ - ۱۶:۲۱:۳۹
تلگرام
تهران سما
همشهری آنلاین
سامسونگ
راهنما
بانک ملت
جاباما
الو پیک
بچه های آسمان

چند رسانه ای

راهنمای محله