کاسب هم محله‌ای ۱۷ جلد کتاب نوشته و دکترای برنامه ریزی آموزشی دارد

پیـراهن فروشی آقای سفیر!

پیـراهن فروشی آقای سفیر!

سودابه رنجبر- دکتر «مهدی صفی‌نژاد» این روزها دور از هیاهوی زندگی شهری، دوران بازنشستگی را در بازار حرم حضرت عبدالعظیم(ع) می‌گذراند و از اینکه می‌تواند در خلال فروش پیراهن و شلوار مردانه گفت و شنودی تأثیرگذار با جوان‌های تحصیلکرده داشته باشد خرسند است. او که حالا در کمال سادگی، صداقت و احترام کسب روزی می‌کند طی سال‌های ۱۳۴۲ تا ۱۳۶۰در اداره کل مطالعات و برنامه‌های وزارت آموزش و پرورش و دفتر کل تربیت معلم مسئولیت مستقیم در برنامه‌ریزی آموزشی کشورداشته است. دکتر صفی‌نژاد سال ۱۳۴۴برای پیشبرد اهداف برنامه‌ریزی آموزشی کشور به کشور هندوستان سفر کرد. مدتی هم بورسیه کشور انگلستان شد. او در این مدت سفیر یونسکو بود و با توجه با استانداردهای آموزشی یونسکو و در نظر گرفتن نیازهای آموزشی و امکانات مناطق بومی کشور در جذب و توسعه نیروی انسانی در هر منطقه تلاش می‌کرد و این مستلزم حضور فیزیکی و ارتباط رو در رو با اهالی مناطق بومی بود.

صفی‌نژاد سال 1310در محله هاشم‌آباد به دنیا آمد. او فرزند دوم خانواده «اسماعیل کربلایی صفی» کشاورز بود. پدرش به دلیل قدرت بدنی زیاد و سینه ستبری که داشت و حمل علامت بزرگ تکیه هاشم‌آباد به اسماعیل سینه پهن معروف شده بود. او در زمان عزاداری امام حسین(ع) علامت را به کمک دوستان به کوه بی‌بی شهربانو یا امامزاده ابوالحسن(ع) می‌برد. صفی‌نژاد که آن روزها را خوب به خاطر دارد می‌گوید: «در سال‌های کودکی وقتی دسته عزاداران هاشم‌آباد به حرکت درمی آمد پدرم علامت بزرگی را پیشاپیش عزاداران حمل می‌کرد. یکی از همین سال‌ها وقتی دسته به روستای فیروزآباد که در مسیر کوه بی‌بی شهربانو بود رسید آیت‌الله ‌فیروزآبادی تمام عزاداران را در روستای فیروز‌آباد مهمان کرد و بیش از یک خروار برنج برای مهمان‌های امام حسین(ع) پختند.»

مادربزرگ حکیم
دکتر جواد و مهدی صفی‌نژاد از تحصیلکرده‌های بنام شهرری هستند. آنها از دوران کودکی در دامن مادربزرگشان آموزه‌های قرآنی را فرا گرفتند. «ام لیلا» مادربزرگ پدری صفی‌نژادها بود که او را «ننه آقا» صدا می‌کردند. ننه آقا حکیم و مدرس قرآن بود. حتی بیماری‌های پوستی شدید، سیاه زخم و غده‌های سطحی را مداوا می‌کرد. بیشتر بچه‌های محله زیر نظر او قرائت قرآن را آموزش دیدند. مهدی صفی‌نژاد درباره فرهنگ اجتماعی آن زمان می‌گوید: «من و برادرم جواد یکبار از مادربزرگمان پرسیدیم: شما که بهترین مدرس قرآن و حکیم محله هستید چرا نمی‌توانید بنویسید؟ او توضیح داد که پدرش وقتی او را به مکتبخانه می‌فرستد از معلم می‌خواهد که فقط خواندن را به او آموزش دهد و از آموزش نوشتن صرف‌نظر کند. چون اگر دختری نوشتن را یاد بگیرد ممکن است برای پسران جوان نامه عاشقانه بنویسد. مادربزرگم در دوران تحصیل من و جواد ماهانه 5 تومان به ما می‌داد و می‌گفت این پول برکت دارد. با این پول فقط درس بخوانید. نصیحت‌های او در پیشبرد تحصیل ما تأثیرگذار بود.»

از مدرسه عظیمیه تا نمایندگی یونسکو
مهدی صفی‌نژاد سال1317وارد مدرسه ابتدایی عظیمیه شد: «پس از پایان دوره ابتدایی همراه برادر بزرگ ترم، جواد روزها در باغ به پدرمان کمک می‌کردیم. پس از ۲سال ترک تحصیل در امتحانات متفرقه دوره اول متوسطه ثبت‌نام کردیم و به تهران رفتیم. هر روز برای اینکه پدرمان تنها نماند بین خانه و مدرسه رفت‌وآمد می‌کردیم تا اینکه از دبیرستان عظیمیه در رشته علوم طبیعی فارغ‌التحصیل شدم.»مهدی صفی‌نژاد مهر سال 1332در رشته علوم تربیتی دانش‌سرای عالی قبول شد و از همان روز با کمک دوچرخه از شهرری تا دانشگاه تهران رکاب می‌زد تا ساعت 8به کلاس درس برسد. بعد از آن دوران، مهدی صفی‌نژاد در مؤسسه تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران مشغول به تحصیل در مقطع فوق‌لیسانس شد و نخستین پژوهش خود را درباره میادین میوه و تره‌بار تهران آغاز کرد و واردبرنامه‌ریزی آموزشی شد. سال 1377علاوه بر جامعه‌شناسی شهری و روستایی درس آمار و کاربرد عملی آن در تغییرات جمعیت اقتصاد و اهمیت آن در برنامه‌های عمرانی و روان‌شناسی نیز به یافته‌های او اضافه شد که توانست با دانش اندوخته شده و تسلط به زبان انگلیسی یکی از اعضای فرهنگی و آموزشی یونسکو شود. 

سفیر دوستی در هندوستان
صفی‌نژاد شهریور سال 1344برای تحصیل در رشته مدیریت برنامه‌ریزی آموزشی به مدت 6ماه عازم هندوستان شد. او در مورد فرصت تحصیلی که در هندوستان نصیبش شده بود می‌گوید: «یک ماه پس از حضورم در دهلی‌نو جنگی بین دولت‌های هندو پاکستان آغاز شد که محدودیت‌هایی برای همه به وجود آورد. طوری که باید تمام هتل‌ها برق‌هایشان را خاموش می‌کردند. تا نوری منعکس نشود. دکتر و کارشناس هندی که همراه من بود با کمک مدیر هتل تمام پنجره‌های اتاقم را پوشاندند تا نوری به خارج نفوذ نکند و بتوانم شب‌ها تا دیروقت درس بخوانم.» او می‌افزاید: «ازدفتر مؤسسه مدیریت و برنامه‌ریزی یونسکو به من اطلاع داده شد وقتی بین مقامات سیاسی کشور هندوستان و پاکستان تفاهمی وجود ندارد وظیفه شما فرهنگیان این است که محیط اجتماعی را در حد توان آرام کنید. به این‌ترتیب در جلسه سخنرانی شرکت کردم و در رابطه با دین مشترک همه ما که انسانیت است سخنرانی کردم که بسیار مورد توجه واقع شد. با این برنامه توانستیم ارتباط مؤثری بین کارشناسان فرهنگی ایجاد کنیم.»

اعزام به انگلستان و فراگیری برنامه‌های مدیریتی
سال 1349 صفی‌نژاد دربورس cento دانشگاه بریتانیا پذیرفته شد و به مدت یک سال به فراگیری برنامه‌های مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی با گرایش مطالعات ناحیه‌ای و آموزش و پرورش تطبیقی مشغول به تحصیل شد. او می‌گوید: «سال 1970با دبیر کل یونسکو ملاقات داشتیم. در آن مراسم از دبیر کل یونسکو سؤال کردم به جای اینکه یک کارشناس برای کمک به تنظیم برنامه‌های آموزشی به کشور ایران بفرستید بهتر است از محل اعتبارات 10کارشناس بومی تربیت کنید که بازدهی این برنامه به مراتب برای کشور ایران بهتر و مفیدتر است. او صمیمانه به من گفت: آقای صفی‌نژاد! من با پیشنهاد شما موافقم .»
دکتر مهدی صفی‌نژاد بیش از 17جلد کتاب نوشته است. بیشتر کتاب‌ها در زمینه برنامه‌ریزی آموزش و پرورش است. در بین آنها کتابی با عنوان پیشکسوتان فرهنگی ایران با تأکید بر اهمیت تاریخی و فرهنگی ری هست. صفی‌نژاد در بخشی از این کتاب آورده است: «جمعیت شهر تهران هنگام مرگ آقا محمدخان قاجار در سال 1212هجری قمری حدود15هزار نفر و در سال 1222هجری قمری در زمان سلطنت فتحعلی شاه قاجار حدود 50هزار نفر بوده است. در سال 1309 هجری شمسی که بنای خندق‌ها و دروازه‌ها به پایان رسید تهران دارای 12دروازه دولت، شمیران – دوشان تپه، دولاب، خراسان، حضرت عبدالعظیم(ع)، غار، خانی‌آباد، گمرک، قزوین، باغ شاه و یوسف‌آباد بود و کل جمعیت شهر تهران در سال 1313هنگام قتل ناصرالدین شاه در حرم حضرت عبدالعظیم(ع)160هزار نفر بود. در سال 1301شمسی و یا 1343 قمری براساس سرشماری انجام شده توسط بلدیه، کل جمعیت تهران 210 هزار نفر بوده که در 18هزار خانه سکونت داشتند. جمعیت شهرری در سال 1301شمسی بدون حومه و بخش‌های تابعه ۱۲هزار و 219 نفر بوده است.»

نخستین دبستان پسرانه شهر ری 
دکتر صفی‌نژاد در نخستین تحقیقات آماری – اجتماعی مربوط به سرشماری سال 1335 و 1345 زیر نظر دکتر «عباسعلی خواجه نوری» با عنوان «نظری به وضع سواد و فرهنگ در کشور ایران» برای مرکز آمار ایران فعالیت داشت که سال 1350 شمسی منتشر شد. او در بخشی از این تحقیق آورده است: «حسن رازی در سال 1252شمسی در شهرری متولد شد. روشن فکری خانواده و آشنایی آنها با فرهنگ جدید و برخورد با مشکلات اجتماعی موجب شد که وی در سال 1282شمسی و یا 1323قمری با پشتکار عجیب و با هزینه خویش در سن 30سالگی نخستین دبستان پسرانه شهرری به نام عظیمیه را تأسیس کند. علاوه بر آقای امین الکتاب و حسن ناظمی، پروفسور شهاب زبان فرانسه و علوم دیگر را به‌طور افتخاری در این مدرسه تدریس می‌کرد. مرحوم حسن رازی حق بزرگی برگردن مردم شهرری دارد و به عبارتی پدر معارف و فرهنگ جدید شهرری است. حسن رازی در نهضت مشروطیت فداکاری‌های زیادی کرد و با جمعی از همفکران خود مدتی را در زندان محمدعلی شاه قاجار بودند. دبستان عظیمیه سالانه 500 ریال از آستان حضرت عبدالعظیم(ع)کمک نقدی دریافت می‌کرد و در سال1301شمسی مبلغ 500ریال هم از صندوق دارایی دریافت می‌کرد. در سال تحصیلی 1304‌ـ 1305 در کل شهرستان تهران و حومه 105مکتبخانه به‌صورت مختلط پسرانه و دخترانه مشغول به فعالیت بودند و در این مکتبخانه‌ها 504 دختر و یک هزارو 238 پسردانش‌آموز وجود داشت.»

مشتریان همیشگی دکتر
«از همان کودکی یکدیگر را می‌شناسیم. هردوی ما در شهرری به دنیا آمدیم. البته دکتر مهدی صفی‌نژاد چند سالی در کشورهای هند و انگلستان مشغول به تحصیل بود اما حالا حدود 50سال است که هردوی ما در صنف پوشاک فعالیت می‌کنیم. با هم به مغازه‌هایمان می‌آییم و با هم به خانه می‌رویم.» اینها را «ناصر یوسفی» می‌گوید. او در همسایگی صفی‌نژاد مغازه‌دارد. یوسفی درحالی که مشتری‌هایش را راه می‌اندازد ادامه می‌دهد: «بعضی وقت‌ها که سری به مغازه صفی‌نژاد می‌زنم می‌بینم جوان‌هایی که برای خرید آمده‌اند سراپا گوش شده اندو صحبت‌های او را می‌شنوند. به‌ویژه مشتری‌های تحصیلکرده بیشتر جذب آقای دکتر می‌شوند. چون حرف مشترک زیادی با آنها دارد. حتی وقتی عروس و دامادها برای خرید داماد به مغازه او مراجعه می‌کنند دکتر تجربه‌های همسرداری و زندگی مشترکش را در اختیار آنها قرار می‌دهد. گاهی به او می‌گویم که این جوان‌ها را رها کن. او با لبخند می‌گوید: حتی اگر یک نفر حرف مرا بفهمد و بتواند زندگی آرام‌تری برپایه احترام متقابل برای خود مهیا کند خوب است.»یوسفی می‌گوید: «البته او در این مسیر بسیار موفق بوده و مشتری‌های جوان او اغلب مشتری‌های دائمی دکتر هستند. از او مشورت می‌گیرند و دکتر برنامه‌های شغلی و تحصیلی خودش را بی‌چشمداشت در اختیار آنها می‌گذارد.»

شایسته‌سالاری 
در تمام زندگی 

«داود محمدی فر» پسرعمه دکتر صفی‌نژاد می‌گوید: «او سال‌ها در مرکز تربیت معلم ایران حرف اول را می‌زد. با اینکه با هم قوم و خویش بودیم اما هیچ‌وقت نتوانستیم سفارش فرد خاصی را به او بکنیم. او همیشه به دنبال شایستگی‌های افراد بود و در کار خود بسیار صداقت داشت.»محمدی‌فر 85 ساله 50 سال حرفه‌ای کوهنوردی کرده است. می‌گوید: «سختکوشی او و برادرش، دکتر جواد صفی‌نژاد زبانزد خاص و عام است. دکتر صفی‌نژاد به قدری در برنامه‌های آموزشی و تحصیلی دقت داشت که در دوران تدریس مشهور شده بود به دبیری که خیلی سخت نمره می‌دهد.»

نظم را آموزش می‌دهد
«فرهنگ جهانبخش» ناشر کتاب برای معرفی دکتر صفی‌نژاد به یکی از خاطراتی که در یکی از کتاب‌های دکتر نقل شده است بسنده می‌کند: «تجربه عملی دکتر مهدی صفی‌نژاد در تهیه و تنظیم برنامه‌های آموزشی و تربیت معلم همیشه با در نظر گرفتن شرایط زمان و مکانی هر منطقه بوده است. سال‌های گذشته در استان سیستان و بلوچستان اعلام شد که قادر به جذب سهمیه خود در مراکز تربیت معلم نیستند. دلیل آن هم اعتقادات محلی و جایز نبودن تحصیل برای دختران بود. در چنین وضعی دکتر مهدی صفی‌نژاد شخصاً به زاهدان سفر می‌کند و با آقای مولوی عبدالعزیز رهبر مذهبی بلوچستان ملاقات می‌کند و از او یک سؤال می‌پرسد که اگر خانم یا دختر شما احتیاج به معاینات پزشکی داشته باشد ترجیح می‌دهید معاینه توسط خانم یا آقا باشد؟ مولوی با قدری تأمل به آهستگی پاسخ می‌دهد: خانم باشد بهتر است. در سؤال بعدی می‌پرسد: اگر خانم دکتر از منسوبین شما باشد چطور؟ او با خوشحالی پاسخ می‌دهد: اینکه عالی است... و نخستین مرکز تربیت معلم استان سیستان و بلوچستان با یک گفت و شنود به موقع راه‌اندازی می‌شود.»جهانبخش می‌افزاید: «یکی از خصوصیات فردی دکتر صفی‌نژاد وقت‌شناسی اوست. در تمام مدت دوستی با دکتر و قرار ملاقات‌هایی که با او داشتم تا به حال تأخیر نداشته. او بسیار منظم است.»

 

برچسب ها:
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
نظر شما:
لطفا مقدار عبارت
را در باکس روبرو وارد کنید:
کد خبر: 27897
منطقه بیست
سرویس: بچه محل
زمان مخابره: دوشنبه ۱۲ تیر ۱۳۹۶ - ۱۵:۴۱:۴۲
تلگرام
تهران سما
همشهری آنلاین
سامسونگ
راهنما
بانک ملت
جاباما
الو پیک
بچه های آسمان

چند رسانه ای

راهنمای محله