نام آیت الله سید مهدی دروازه ای با یک عمر مجاهدت، روشنگری و دست به خیری گره خورده است

سیمای یک روحانی مبارز

سیمای یک روحانی مبارز

آیت‌الله «‌سید مهدی امینی محرر» مشهور به آیت‌الله «دروازه‌ای» فرزند دانشمند عالم گرانقدر، آیت‌الله «سید ابراهیم دروازه‌ای» بود. سید مهدی جوان در خانه‌ای لباس روحانیت پوشید که پیش از او پدرش، آیت‌الله ‌سید ابراهیم ...

آیت‌الله «‌سید مهدی امینی محرر» مشهور به آیت‌الله «دروازه‌ای» فرزند دانشمند عالم گرانقدر، آیت‌الله «سید ابراهیم دروازه‌ای» بود. سید مهدی جوان در خانه‌ای لباس روحانیت پوشید که پیش از او پدرش، آیت‌الله ‌سید ابراهیم دروازه‌ای و پدربزرگش، آیت‌الله ‌سید مهدی موسوی همزمان مسیر کسب علوم دینی و مبارزه بر ضد رژیم طاغوت را طی کرده و از علما و فقهای محبوب مردم تبریز بودند. او پس از آنکه دروس مقدماتی و سطح را نزد استادانی از جمله حاج شیخ علی‌اکبر اهری، آیت‌الله ‌سید مهدی انگجی، آیت‌الله ‌بادکوبه‌ای و... گذراند راهی قم شد و از محضر استادان برجسته حوزه علمیه قم مانند آیت‌الله‌العظمی بروجردی، آیت‌الله ‌سلطانی طباطبایی و امام خمینی(ره) استفاده کرد. آیت‌الله ‌سید مهدی دروازه‌ای از آن دست شاگردان معمار کبیر انقلاب اسلامی بود که روحیه ضد استکباری ایشان را به ارث برده و همزمان با آغاز نهضت امام(ره) در سال 1342 دستگیر و بیش از 6 ماه زندانی شد. آیت‌الله ‌پس از مدتی به دیار پدری‌اش تبریز مهاجرت کرد و حضور فعالی در مبارزات مردم تبریز بر ضد رژیم طاغوت داشت. اما ماجرای دلدادگی او و اهالی محله صفا و خیابان پرماجرای اقبال لاهوری از سال 1353 آغاز شد. وقتی که آیت‌الله ‌مسئولیت امام جماعت مسجد باب‌الحوائج(ع) را پذیرفت و آن را تبدیل به یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های انقلابی و مذهبی شرق تهران در ایام انقلاب اسلامی و دفاع‌مقدس کرد. آیت‌الله ‌دروازه‌ای که از اعضای فعال جامعه روحانیت مبارز تهران در ایام پیروزی انقلاب اسلامی بود طی 3 دهه حضورش در محله صفا منشأ تحولات فرهنگی بسیاری در محله شد. تا جایی که با گذشت 28 سال از فوت آیت‌الله ‌هنوز هم نام او میان اهالی محله و نمازگزاران مسجد باب‌الحوائج(ع) زنده و باقی است. این پرونده ادای احترامی است به پیشوای شهدای هم محله ای، یاور نیازمندان و معلم اخلاق محله صفا.

معلم اخلاق محله بود

می‌گویند وقتی وارد محله شد و در محراب قدیمی‌ترین مسجد خیابان اقبال به نماز ایستاد دیگر در شبستان مسجد جای سوزن انداختن نبود. جوان‌ها مسجد محله را قرق کرده و پیرمردها همنشین و همصحبت تازه‌ای پیدا کردند. نیازمندان دغدغه کمتری برای تأمین معیشتشان داشتند و انقلابیون هم سنگر محکمی برای مبارزه با رژیم طاغوت پیدا کردند. آیت‌الله ‌معلم اخلاق یک محله بود. با سخنرانی‌های به یاد ماندی و پر مغز، جوان‌ها را به دفاع از اسلام و ایران تشویق می‌کرد و خودش هم جامه رزم می‌پوشید. نمازگزاران را به دستگیری از نیازمندان دعوت می‌کرد و خودش هم در صف اول خیّران حاضر بود. خلاصه نمازگزاران قدیمی مسجد می‌گویند آیت‌الله طی 3 دهه حضورش در مسجد هرچه گفت را عمل کرد تا یک محله شیفته اخلاق پسندیده‌اش شوند. در این گزارش سراغ اهالی محله صفا و نمازگزاران مسجد باب‌الحوائج(ع) رفتیم تا آنها از سبک زندگی مرحوم آیت‌الله «‌سید مهدی امینی محرر» مشهور به آیت‌الله «‌دروازه‌ای» برای ‌ما بگویند.

مسجد را پاتوق انقلابی‌ها کرد

مسجد باب‌الحوائج(ع) یکی از قدیمی‌ترین مساجد منطقه است. حتی روزهایی که هنوز خبری از مسجد امام حسین(ع) در میدان امام حسین(ع) نبود ساکنان نخست محله صفا دست به دست هم دادند و نخستین مسجد محله‌شان را برای برپایی مراسم مذهبی بنا کردند. مسجدی که از همان ابتدا هم پاتوق بسیاری از جوان‌های محله و حتی محله‌های مجاور بود اما اوایل دهه 50 با آمدن آیت‌الله ‌سید مهدی امینی محرر ملقب به آیت‌الله ‌دروازه‌ای شور و حال دیگری پیدا کرد. دیگر صفوف منظم و طولانی نمازجماعت با حضور حداکثری اهالی و به‌ویژه جوان‌ها، دهان به دهان میان اهالی چرخید و مسجد باب‌الحوائج(ع) هم تبدیل به یکی از مساجد نمونه شرق تهران شد. موضوعی که جوان‌های دیروز و مو سفیدکرده‌های امروز مسجد آن را مدیون تلاش‌های بی‌وقفه آیت‌الله ‌دروازه‌ای می‌دانند. «محمدصادق معصومی‌نژاد» متولی و رئیس هیئت امنای مسجد که از یاران و نزدیکان آیت‌الله ‌بود خیلی خوب آن روزها را به خاطر دارد. او می‌گوید: «سال 1353 بود که آیت‌الله ‌سید مهدی امینی محرر به محله ما آمد و مسئولیت امام جماعت مسجد را پذیرفت. با ورود او و سخنرانی‌های پرمغز و علمی و نطق‌های آتشینش در ایام انقلاب اسلامی، زمینه برای حضور حداکثری اهالی محله در مسجد فراهم شد. از آنجایی که آیت‌الله ‌از اعضای فعال جامعه روحانیت مبارز تهران بود و با شخصیت‌های برجسته انقلاب اسلامی مانند آیت‌الله ‌شهید بهشتی، آیت‌الله ‌موسوی اردبیلی و... رابطه نزدیک داشت پای شخصیت‌های انقلابی بسیاری به مسجد ما باز شد. آنقدر که ایام انقلاب اسلامی، مسجد باب‌الحوائج(ع) تبدیل به یکی از مهم‌ترین سنگرهای انقلابی شرق تهران بر ضد رژیم طاغوت شد.»

آیت‌الله ‌سید مهدی دروازه‌ای در کنار رزمندگان مسجد باب‌الحوائج(ع)، خرمشهر، دهه 60

استادی که لباس کارگری می‌پوشید

یکی از مهم‌ترین خاطرات نمازگزاران مسجد باب‌الحوائج(ع) از خدمات و فعالیت‌های آیت‌الله ‌دروازه‌ای به ایام پیروزی انقلاب اسلامی و بازسازی مسجد باب‌الحوائج(ع) برمی‌گردد. «علی زنده‌دل» از نمازگزاران مسجد در این‌باره می‌گوید: «با ورود آیت‌الله ‌دروازه‌ای، دیگر شبستان مسجد در تمام اوقات نماز مملو از جمعیت می‌شد. آنقدر که تصمیم به نوسازی و توسعه مسجد گرفتیم تا کسی به دلیل محدودیت فضای مسجد از نمازجماعت باز نماند. روزهای پیروزی انقلاب اسلامی بود که کار نوسازی مسجد را شروع کردیم. با اینکه بخش‌های زیادی از شبستان مسجد را تخریب کرده بودیم اما آیت‌الله ‌به برگزاری مداوم فرائض دینی اصرار داشت و آن روزها نمازهای جماعت در خیابان اقبال لاهوری برگزار می‌شد. نمازهایی که هنوز هم در خاطر اهالی محله باقی مانده و جمعیت زیادی نمازجماعت را به امامت آیت‌الله ‌دروازه‌ای اقامه می‌کردند.» زنده‌دل مکثی می‌کند و ادامه می‌دهد: «مسجد نداشتیم اما آیت‌الله ‌همچنان به پیگیری فعالیت‌های انقلابی اصرار داشت. آنقدر که حتی زخمی‌های محله‌های دیگر را هم برای مداوا به زمین مسجد ما می‌آوردند.» آیت‌الله ‌سید مهدی امینی محرر از مدرسان حوزه علمیه مروی، مدرسه علمیه شیخ عبدالحسین و دانشگاه امام صادق(ع) بود. با این وجود اهالی می‌گویند هیچ‌گاه اجازه نداد تدریس در حوزه و دانشگاه خللی به فعالیت‌هایش در مسجد وارد کند. معصومی‌نژاد خاطره‌ای از آیت‌الله تعریف می‌کند: «آیت‌الله، مدرس حوزه و دانشگاه بود و با شخصیت‌های برجسته انقلابی ارتباط داشت. اما وقتی می‌خواستیم مسجد را نوسازی کنیم پا به پای دیگر کارگران کار می‌کرد و آجر روی آجر دیوارهای مسجد می‌گذاشت. وقتی اهالی همت او را می‌دیدند آنها هم پای کار می‌آمدند تا زودتر مسجد محله ساخته شود.»

جوانان با توصیه‌اش راهی جبهه می‌شدند

روزهای دفاع‌مقدس هم مسجد باب‌الحوائج(ع) به‌عنوان یکی از مساجد بزرگ منطقه محل جمع‌آوری و ارسال کمک‌های مردمی به جبهه‌ها بود و جوان‌های زیادی هم از محراب همین مسجد راهی خاکریز جبهه‌ها شدند. مسجد باب‌الحوائج(ع) 30 شهید سرافراز دارد که اهالی آنها را نتیجه تعلیم و تربیت و آموزه‌های شهادت‌طلبانه آیت‌الله ‌دروازه‌ای می‌دانند. شخصیت علمی و مبارزی که در تمام ایام دفاع‌مقدس مداوم در جبهه‌ها حضور داشت و همزمان امور مسجد باب‌الحوائج(ع) را هم مدیریت می‌کرد. معصومی‌نژاد تصاویر متعدد حضور آیت‌الله ‌در مناطق عملیاتی جنوب و غرب کشور را نشان می‌دهد و می‌گوید: «با مدیریت آیت‌الله ‌نه تنها مسجد باب‌الحوائج(ع) در ایام پیروزی انقلاب اسلامی تبدیل به درمانگاهی برای رسیدگی به زخمی‌ها شده بود بلکه در روزهای دفاع‌مقدس هم پایگاهی برای جمع‌آوری و ارسال کمک‌های مردمی و محموله‌های دارویی به مناطق عملیاتی جنوب و غرب کشور بود.» معصومی‌نژاد یکی از عکس‌های آیت‌الله ‌را در کنار جوان‌های رزمنده مسجد در‌‌‌ آبادان را نشان می‌دهد و می‌گوید: «جوان‌های زیادی پای سخنرانی‌های آیت‌الله ‌در مسجد می‌نشستند و بعد راهی جبهه‌ها می‌شدند. حتی آنهایی که به ظاهر مذهبی هم نبودند جذب آیت‌الله می‌شدند و سر از جبهه‌ها در می‌آوردند. این میان آیت‌الله ‌هم شانه به شانه جوان‌های مسجد در جبهه حضور داشت. یادم است وقتی می‌گفتیم: شما در مسجد بمانید، اهالی محله به شما نیاز دارند در جواب می‌گفت: نمی‌شود در مسجد بنشینیم و جوان‌ها را به معروف که همان دفاع از اسلام و ایران است دعوت کنیم. باید مرد میدان باشیم.»

اقامه نماز ظهر به امامت آیت‌الله ‌سید مهدی دروازه‌ای، سال 1357

دفتر مخصوص نمی‌خواهم

با اینکه بیش از 2 دهه از درگذشت محبوب‌ترین امام جماعت مسجد باب‌الحوائج(ع) می‌گذرد اما سراغ هرکدام از نمازگزاران قدیمی مسجد که می‌رویم خاطره‌ای تأثیر‌گذار از تلاش‌های دلسوزانه آیت‌الله ‌برای هدایت فکری اهالی محله صفا در سینه دارند. «عباس فهیمی کاشانی» می‌گوید: «آیت‌الله ‌دروازه‌ای از علمای برجسته حوزه‌های تهران بود و در زمان حضورش در مسجد پیشنهاد‌های متعددی مثل پذیرفتن مسئولیت مساجد بزرگ‌تر مانند مسجد نور میدان فاطمی و جایگاه‌ها و مناصب دیگر به او داده می‌شد اما جواب آیت‌الله ‌همیشه یک چیز بود. می‌گفت هیچ کجا بهتر از مسجد باب‌الحوائج(ع) نمی‌شود. می‌دانستیم منظورش چیست. او چنان حس عاطفی با نمازگزاران و اهالی پیدا کرده بود که بالاترین لذت را حل مشکلات آنها می‌دانست.» فهیمی مکثی می‌کند و ادامه می‌دهد: «آیت‌الله ‌دروازه‌ای تمام وقتش را وقف مردم محله کرده بود. برایش چیزی مهم‌تر از آگاهی، حل مشکلات و از همه مهم‌تر پاسخگویی به شبهات دینی و مذهبی اهالی نبود. آن روزها که مسجد محله را نوسازی می‌کردیم قرار بود اتاقی جداگانه برای دیدار با اهالی و پاسخگویی به سؤالات آنها بسازیم. وقتی موضوع را با آیت‌الله ‌در میان گذاشتیم مخالفت کرد. می‌گفت: باید جایی بنشینم که همه مرا ببینند. مبادا اتاق مخصوص و در بسته‌اش، کسی را که به مشورت یا چاره‌جویی نیاز دارد از گفت‌وگو با من منصرف کند. در نتیجه با وجود مشغله زیاد عادت داشت ساعتی زودتر از اذان در مسجد حاضر شود. وارد شبستان که می‌شد تا وقت نماز، کنار سجاده‌اش منتظر می‌نشست. پیر و جوان دوره‌اش می‌کردند و او هم پاسخگوی همه سؤالات آنها بود.»

وای به حال ما اگر راست گفته باشد

یکی از نقاط قوت مسجد باب‌الحوائج(ع)، فعالیت‌های مستمر خیّران و دستگیری از خانواده‌های کم‌بضاعت و نیازمند محله است. صندوق خیریه‌ای که همزمان با نوسازی مسجد در سال 1357 تأسیس شد و امروز بیش از 80 خانواده نیازمند محله را با خدماتی مثل توزیع سبد ارزاق، کمک به بیماران نیازمند، مستمری ماهانه، تهیه جهیزیه و... زیر پوشش دارد. نمازگزاران مسجد باب‌الحوائج(ع) هم از نقش توصیه‌ها و پیگیری‌های دلسوزانه آیت‌الله ‌دروازه‌ای برای شناسایی و حل مشکلات نیازمندان می‌گویند. «قربانعلی ترکانی» خادم سابق مسجد باب‌الحوائج(ع) خاطره‌های بسیاری از سال‌ها حضور در کنار آیت‌الله ‌دارد. از کمک‌های کوچک و بزرگش به نیازمندان تا توصیه‌های راهگشای آن عالم مبارز برای احساس مسئولیت در قبال نیاز خانواده‌ها و افراد کم‌بضاعت محله. وقتی از ترکانی می‌خواهیم یکی از آن خاطره‌ها را برای ما تعریف کند لبخندی می‌زند و می‌گوید: «با تلاش‌های حاج محمدصادق معصومی‌نژاد صندوق خیریه مسجد راه‌اندازی شده بود و آیت‌الله ‌هم مشوق اصلی انجام این کار بود. علاوه بر خانواده‌های کم‌بضاعتی که در محله زندگی می‌کردند آن روزها افراد غریبه بسیاری از محله‌های مجاور به مسجد می‌آمدند و از نیاز مالی‌شان می‌گفتند. آیت‌الله ‌پای حرف همه آنها می‌نشست و هیچ‌کس را دست خالی راهی نمی‌کرد. یادم است یک روز مقابل در ورودی مسجد مشغول صحبت بودیم که شخصی آمد و از نیاز مالی‌اش گفت. آیت‌الله ‌مبلغی در اختیار او قرار داد و از ما خواست، درباره زندگی‌اش تحقیق کنیم. وقتی گفتیم: چرا کمک کردید شاید دروغ گفته باشد در جواب گفت: کاش دروغ بگوید. اگر راست گفته باشد وای به حال ما که تا امروز از او و خانواده‌اش بی‌خبر بودیم.»

آیت‌الله ‌دروازه‌ای همراه اهالی محله صفا در حال ساخت مقر فرماندهی، دوکوهه، دهه 60

1313 آیت‌الله ‌سید مهدی امینی محرر ملقب به آیت‌الله ‌دروازه‌ای، فرزند آیت‌الله ‌سید ابراهیم دروازه‌ای در تبریز به دنیا آمد.

1333 راهی قم شد و در محضر استادانی از جمله آیت‌الله ‌بروجردی و امام خمینی(ره) به تحصیل کفایه، فقه و اصول پرداخت.

1340 به زادگاهش تبریز بازگشت و به‌عنوان امام جماعت مسجد قلعه بیگی. (یکی از پر جمعیت‌ترین مساجد تبریز) به هدایت فکری و مبارزاتی مردم تبریز بر ضد رژیم طاغوت پرداخت.

1342 آذر سال 1342 برای نخستین بار در طول فعالیت‌های مبارزاتی‌اش همراه آیت‌الله ‌سید احمد خسروشاهی و شهید قاضی طباطبایی توسط مأموران ساواک، دستگیر و در زندان قزل‌قلعه زندانی شد.

1353 به تهران مهاجرت کرد و مسئولیت امام جماعت مسجد باب‌الحوائج(ع) را پذیرفت که یکی از مساجد فعال و بزرگ شرق تهران بود.

1359 همزمان با آغاز جنگ تحمیلی مسجد باب‌الحوائج(ع) را تبدیل به یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های جمع‌آوری و ارسال کمک‌های مردمی به جبهه‌ها کرد و شانه به شانه جوان‌های محله در مناطق عملیاتی حضور داشت.

1378 آیت‌الله ‌دروازه‌ای پس از سال‌ها مجاهدت علمی و فرهنگی در محله صفا و نیز فعالیت‌های مبارزاتی‌اش بر ضد رژیم طاغوت، در 65 سالگی به دیار باقی شتافت.

منبع: همشهری محله

برچسب ها:
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
نظر شما:
لطفا مقدار عبارت
را در باکس روبرو وارد کنید:
کد خبر: 25404
منطقه سیزده
سرویس: چهارسوق
زمان مخابره: شنبه ۲۰ خرداد ۱۳۹۶ - ۱۶:۱۵:۱۴
تهران سما
همشهری آنلاین
سامسونگ
راهنما
بانک ملت
جاباما
الو پیک
بچه های آسمان

چند رسانه ای

راهنمای محله