آسیب‌های اجتماعی محله خاک‌سفید کم شده اما همچنان اهالی با مشکلاتی دست به گریبانند

دردسرهای بافت فرسوده

 دردسرهای بافت فرسوده

حسن حسن‌زاده- در گوشه پارک جای دنجی برای خود پیدا کرده و مشغول استعمال مواد است. برایش فرقی ندارد دیگران او را می‌بینند یا نه؟ اگرچه برای رهگذران هر روز بوستان بهزادی، دیدن این تصویر، عادی و تکراری شده اما برای غریبه‌ها مواجهه با چنین جایی، ترسناک و دلهره‌آور است. با وجود کارهای خوبی که این سال‌ها برای بهبود اوضاع محله خاک‌سفید انجام شده، هنوز اینجا از وجود آسیب‌های اجتماعی مختلفی رنج می‌برد و بستر بروز آسیب‌های اجتماعی است. با گذشت بیش از ۱۵ سال از تخریب جزیره، خاک‌سفید محل بهتری برای سکونت شده، ولی بافت فرسوده و نوسازی نشدن بناهای مستهلک، خرید و فروش و مصرف علنی موادمخدر و نزاع و درگیری‌های خیابانی نیازمند رسیدگی بیشتر از سوی نهادهای مسئول است. در این بخش مهم‌ترین آسیب‌ها و معضلات اجتماعی محله خاک‌سفید را بررسی کرده‌ایم.

 خانه نوساز ولی فرسوده!
سند بیشتر املاک محدوده خاک‌سفید، قولنامه‌ای است. از آنجایی که تسهیلات نوسازی به خانه‌های قولنامه‌ای تعلق نمی‌گیرد، ساخت‌وسازهای غیراصولی که زمینه بروز دیگر آسیب‌های اجتماعی را فراهم می‌کند، رشد می‌یابد. چراکه نوسازی این بناهای فرسوده و بدون سند تنها در صورت تجمیع و با قواره‌های بیش از 200‌مترمربع امکان‌پذیر است اما شرایط اقتصادی اهالی خاک‌سفید و نبود امکان توانایی تجمیع قواره‌های کوچک، سد بزرگی در راه نوسازی شده است. این روزها با گذر از کوچه‌های باریک و کم عرض، اتاقک‌ها و آلونک‌های کوچکی که یک‌شبه از گوشه پارکینگ و پشت‌بام ساختمان‌ها سر بر آورده‌اند، روبه‌رو می‌شویم. معتمدان محله می‌گویند گاهی به دور از چشم مسئولان شهرداری، در یک چشم برهم زدن، ساختمانی چند طبقه غیراصولی بالا می‌رود و جان ساکنان و همسایه‌ها را تهدید می‌کند. «شمس‌الله‌ آقاپور» دبیر شورایاری محله می‌گوید: «همین چند ماه پیش ریزش یک ساختمان 4 طبقه مسکونی و نوساز در خیابان احسان، بار دیگر اهمیت نوسازی بافت فرسوده در محله خاک‌سفید را یادآوری کرد.» هرچند کمیسیون رفع خطر، شرایط ویژه‌ای برای مقاوم‌سازی و بهسازی بافت فرسوده و بدون سند نواحی ۶، ۷ و ۹ که محله خاک‌سفید هم در نظر گرفته، اما تا دریافت سند قطعی ملک، مجوز برای توسعه و ساخت‌وساز املاکی که سند ندارد، صادر نمی‌شود.

 مصرف علنی موادمخدر
قدیمی‌های محله خاک‌سفید تصاویر مصرف گروهی موادمخدر در کوچه‌های باریک «جزیره» را هنوز هم به یاد دارند. اگرچه با تخریب جزیره، اوضاع تغییر کرده و آرامش و امنیت به کوچه و خیابان‌های خاک‌سفید برگشته اما این بار بوستان‌های کوچک و بزرگ خاک‌سفید عرصه جولان مصرف‌کنندگان موادمخدر شده است. تا جایی که مصرف گروهی موادمخدر در بوستان‌های بهزادی، ابوذر و 22 بهمن دیگر برای بسیاری از اهالی خاک‌سفید تبدیل به یک صحنه تکراری شده است. کافی است چند دقیقه‌ای در بوستان کوچک آلاله قدم بزنید. همه جای این بوستان کوچک، اثرات مصرف موادمخدر از سرنگ‌های آلوده گرفته تا موکت‌های سوخته پنهان شده در زیر بوته‌ها، دیده می‌شود. زیر پل شهید زین‌الدین هم یکی دیگر از نقاط تجمع معتادان و مصرف علنی موادمخدر است. «مهری یزدی» یکی از اهالی می‌گوید: «مصرف علنی موادمخدر در بوستان‌های محله، قبح اجتماعی آن را از بین برده و برخی از نوجوان‌ها و جوان‌های کم‌سن و سالی که از کودکی در معرض این آسیب قرار داشتند، با معضل اعتیاد دست و پنجه نرم می‌کنند. هرچند شورایاران و مسئولان محله با برگزاری جلسه‌های متعدد در سرای محله، سعی در آگاهی‌بخشی خانواده‌ها درباره اعتیاد دارند، به نظر می‌رسد حل این مشکل نیازمند برخورد جدی‌تر نیروی انتظامی و مسئولان قضایی و افزایش گشت‌های پلیس است.».

 سرقت و فروش اموال مسروقه
زن جوان بی‌خبر از همه جا، کنار خیابان منتظر تاکسی است که ناگهان سر و کله موتورسواری پیدا می‌شود و جوان دیگری که ترک موتور نشسته، در یک چشم بر هم زدن کیف دستی‌اش را می‌رباید. شاید کمتر کسی از اهالی خاک‌سفید تا به حال با چنین صحنه‌ای روبه رور نشده یا خبر سرقت لوازم خودروهای کنار خیابان را نشنیده باشد. معتمدان محله هم، از خرید و فروش اموال مسروقه در زمین‌های رها شده و کارخانه‌ای متروکه در گوشه و کنار محله گله دارند. یکی از معتمدان که دوست ندارد نامش درج شود، می‌گوید: «بیشتر سارقان خاک‌سفید از دیگر نقاط شهر به این محله می‌آیند و با توجه به نبود نظارت از سوی نهادهای مسئول، اینجا حاشیه امن فعالیت‌هایشان است و به راحتی می‌توانند سرقت و کیف‌قاپی کنند.» دبیر شورایاری محله خاک‌سفید می‌گوید: «سرقت، یکی از معضلات خاک‌سفید است اما بیش از آنکه سارقان خاک‌سفید اهل همین محله باشند، اجناس مسروقه را از دیگر نقاط شهر برای خرید و فروش به خاک‌سفید می‌آورند و برای سرقت و کیف‌قاپی خیابان‌های محله ما را انتخاب می‌کنند. از طرفی مدت‌هاست خیابان‌های خاک‌سفید به دلیل نبود نظارت پلیس راهور تبدیل به پارکینگ انواع و اقسام خودروهای سنگین تبدیل شده که از محله‌های مجاور به این محله می‌آیند و همه اینها زمینه بروز این آسیب را فراهم می‌کند.»

 نزاع و درگیری، صحنه تکراری خیابان‌ها
خاک‌سفید هم مثل بسیاری از محله‌های حاشیه شهر، با معضل نزاع و درگیری دست و پنجه نرم می‌کند. به گفته اهالی محله، گاهی رعایت نکردن قوانین راهنمایی و رانندگی در محله‌ای که از حضور مأموران پلیس راهور محروم است و گاهی هم مصرف موادمخدر و نوشیدنی‌های الکلی و غیرمجاز، زمینه‌ساز این درگیری‌ها و زد و خودروهاست. جوان‌هایی که عمدتاً با ظاهر نامتعارف یکباره از خودرو پیاده شده و به بهانه یک ترمز ناگهانی با یکدیگر درگیر می‌شوند یا خودروهای شخصی که به اذعان معتمدان محله از دیگر محله‌ها برای مسافرکشی به خاک‌سفید می‌آیند و آغازگر نزاع و درگیری در خیابان‌های این محله هستند. ساکنان خاک‌سفید، به‌ویژه اهالی خیابان احسان می‌گویند یکی از مهم‌ترین عواملی که بهانه شروع نزاع و درگیری در محله‌شان می‌شود، سدمعبر وانتی‌های میوه‌فروش دوره‌گرد است که مدتی است در این خیابان و حوالی میدان رهبر تقریباً در هر ساعتی از شبانه‌روز حضور دارند و گاهی درگیری میان خود آنها و رانندگان دیگر خودروها باعث ناامنی و برهم خوردن آرامش اهالی می‌شود. علاوه براینها دسترسی آسان به موادمخدر به‌ویژه در بوستان‌های محله و مشروبات الکی که به تنهایی سهم زیادی در شروع درگیری‌های خیابانی، قمه‌کشی و ایجاد حسن ناامنی در کوچه و خیابان‌های خاک‌سفید از دیگر مشکلات این محله است.

از نگاه کارشناسان

حجت‌الاسلام رضا گوهری
امام جماعت مسجد امام جعفر صادق(ع)
مساجد پایگاه اجتماعی
خاک‌سفید از گذشته تا امروز پایگاه‌های مذهبی بسیاری داشته است. از هیئت و دسته‌های مذهبی گرفته تا مساجدی که می‌توانند بازوهای مهمی برای کاهش آسیب‌های اجتماعی محله باشند. این میان اما نقش مساجد بسیار پررنگ‌تر است. از آنجایی که خاک‌سفید جمعیت جوان بسیاری دارد، ائمه جماعت مساجد باید ارتباط نزدیک با جوان‌های محله را در صدر فعالیت‌های مسجد قرار دهند و مساجد فقط محلی برای اقامه نماز نباشد.
بلکه با تجهیز مساجد به بهترین امکانات و شناسایی دغدغه‌ها و علاقه‌های روز جوان‌ها، از فضای مسجد برای جذب آنها به برنامه‌های مختلف فرهنگی استفاده شود. آن وقت مساجد پایگاه مهمی برای کاهش آسیب‌های اجتماعی تبدیل می‌شوند. مثل جوانی که میان اهالی خوشنام نبود، اما پس از آشنایی با فعالیت‌های مسجد امام صادق(ع)حالا پای ثابت برنامه‌های فرهنگی این مسجد شده است.

دکتر سیدحسن موسوی چلک
مددکار اجتماعی و جامعه‌شناس
افزایش خدمات عمومی
سکونتگاه‌های غیررسمی که خاک‌سفید هم به‌عنوان یکی از مصداق‌های آن است، ازواقعیت‌های جامعه هستند. اگرچه آنچه بیش از همه ساکنان این محله‌ها را آزار می‌دهد، برچسب‌هایی از قبیل جرم خیزبودن و... است که برای جمعیت فرهیخته و اتفاقاً پرشمار خاک‌سفید ناراحت‌کننده است. با این حال، وجود برخی آسیب‌های اجتماعی خاک‌سفید را که بیش از همه گروه‌ها نمی‌توان انکار کرد.
برای همین نگاه منطقی این است که شهرها انسان‌محور و انسان‌مدار است و اول از همه مرزها و برچسب‌هایی که باعث انزوای ساکنان این محله‌ها می‌شود را برداریم. سپس با فراهم کردن حد متوسط خدمات عمومی مثل کتابخانه‌ها، بوستان‌های سالم و از همه مهم‌تر توسعه برنامه‌های اجتماعی، به تدریج شاهد کاهش آسیب‌های اجتماعی و افزایش شاخص‌های رفاه و سلامت اجتماعی در خاک‌سفید باشیم.

طیبه جهانیان
روان‌شناس و مسئول خانه سلامت محله خاک‌سفید
نقش خانواده در کاهش آسیب‌ها
ریشه بسیاری از آسیب‌های اجتماعی محله خاک‌سفید را می‌توان در آمار بالای خانواده‌های بی‌سرپرست و بدسرپرست جست‌وجو کرد. به‌طوری که بیشتر مراجعه‌کنندگان خانه سلامت سرای محله، با معضل اعتیاد یا خشونت، درگیری و نزاع‌های خیابانی فرزندان خود دست و پنجه نرم می‌کنند. در این شرایط نقش مدارس در کاهش آسیب‌های اجتماعی بسیار پر اهمیت است. چراکه با آموزش‌هایی مثل کنترل پرخاشگری از کودکی و مقاطع پایه در مدارس، می‌توان گام برداشت. در کنار آن، آموزش خانواده‌ها و برگزاری جلسه‌های مستمر مشاوره و ارائه خدمات مناسب‌تر به این خانواده، اشتیاق‌شان را برای حضور در جلسات مشاوره خانواده بیشتر کرد و با آموزش صحیح فرزندان در نهاد خانواده، به محله‌ای آرام‌تر و با آسیب‌های اجتماعی کمتری دست یافت.

منبع: همشهری محله

برچسب ها:
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
نظر شما:
لطفا مقدار عبارت
را در باکس روبرو وارد کنید:
کد خبر: 19948
منطقه چهار
سرویس: زیر پوست محله
زمان مخابره: سه شنبه ۱۴ دی ۱۳۹۵ - ۱۳:۵۰:۲۶
تلگرام
محله
تهران سما

چند رسانه ای

راهنمای محله