اولیا و مربیان دبستان«هادی» برنامه متفاوتی برای دانش‌آموزان تدارک دیده‌اند

این بچه‌های پژوهشگر

  این بچه‌های پژوهشگر

سودابه رنجبر- این روزها مقوله پژوهش از اهمیت خاصی برخوردار است. برخلاف تصور عموم، پژوهش مختص دانشجویان و تحصیلکردگان جامعه نیست بلکه پژوهش را باید از مقاطع بسیار پایین‌تر یعنی مدرسه و حتی مهدهای کودک، آغاز و در کودکان نهادینه کرد. دبستان «هادی» از جمله مراکز آموزشی است که موضوع تحقیق و پژوهش را جدی گرفته است. در ارزشیابی که بین مدارس ناحیه یک آموزش و پرورش انجام شد دبستان هادی با وجود امکانات بسیار محدود توانست بالاترین امتیاز پژوهشی را به خود اختصاص دهد. این در حالی است که این مدرسه هنوز دونوبته اداره می‌شود. اگرچه هفته پژوهش را پشت سر گذاشتیم اما کار ویژه‌ای که اولیا و مربیان این مدرسه انجام دادند آنقدر اهمیت داشت که گزارشی از عملکردشان تهیه کنیم. یکی از رویدادهای جالبی که از ابتدای سال تحصیلی در این مدرسه دنبال شده، انجام فعالیت پژوهشی با مشارکت همه اعضای مدرسه بوده که مستقیم و غیر‌مستقیم درامر آموزش حضور دارند. از خدمتگزار مدرسه تا مدیر مدرسه و اولیای دانش‌آموزان در امر پژوهش دانش‌آموزی شرکت کردند و حدود ۴۰۰ طرح پژوهشی را برای بازدید عموم به نمایش گذاشتند.

پسران دبستان هادی چکیده پژوهش‌های خود را به‌صورت پوسترهایی آماده کرده و آنها را برای بازدید عموم روی قفسه‌های نمایشگاه چیده‌اند. از ابتدا قراربود این پژوهش به کمک پدرها و مادرها انجام شود. فقط کافی است یکی از چکیده‌ها را مطالعه کنید آن وقت نقش پررنگ پدر و مادر را در قالب چند جمله کوتاه بر روی پوسترخواهید دید. جایی از پوسترکه عکس کوچکی از مادر بر آن، چسبانده و نتیجه‌گیری او در قالب یک پاراگراف به خط دانش آموزش نوشته شده است. صفحه آخر برای پدرهاست. همانجا که عکس پدر قهرمان بچه‌ها روی صفحه است و نتیجه‌گیری پدر را نسبت به موضوع پژوهشی می‌توان خواند. خیلی از بچه‌ها بعد از اینکه خود و موضوع تحقیقشان را روی نخستین صفحه معرفی کرده‌اند شغل آینده‌شان را چنان پر رنگ روی پوستر نوشته‌اند وگاهی خودشان را با نام آقای معلم، آقای دامپزشک، آقای خلبان و... معرفی کرده‌اند که نشان از اهمیت این موضوع و تفکر درباره شغل آینده‌شان دارد.

عنوان پژوهش هماهنگ با مشکلات بچه‌ها
بسیاری از والدین در امر تحصیل بچه‌ها مشارکت نمی‌کنند و آن را برعهده اولیای مدرسه می‌گذارند و معتقدندکه بچه‌ها باید روی پای خود بایستند و بعضی دیگر به دلیل کم‌سوادی، توانایی همگام شدن با فرزندانشان را ندارند. در دبستان هادی این 2مشکل به وضوح دیده می‌شد. حدود یک ماه طول کشید تا رابط پژوهشی مدرسه با برگزاری جلسه‌های مختلف، اولیا را متقاعد کند که در امر پژوهش شرکت کنند. حتی آنهایی که سواد نداشتند(در دبستان هادی دانش‌آموزان تبعه افغانستانی هم حضوردارند که اغلب والدین آنها بی‌سواد هستند) در این طرح پژوهشی شرکت کردند. پژوهش این دسته از اولیا در قالب مصاحبه و جمع‌آوری اطلاعات میدانی است. آنچه که فعالیت پژوهشی این مدرسه را از دیگر مدارس متفاوت کرده است علاقه رابط پژوهشی این مدرسه است. «نفیسه علی‌قلی» رابط پژوهشی مدرسه می‌گوید: «ابتدا که طرح را معرفی کردیم تعداد کمی از دانش‌آموزان و خانواده‌ها استقبال کردند اما بعد از گذشت یک هفته این فکر به ذهنم رسید که موضوع پژوهش را والدین با همکاری دانش‌آموزان انتخاب کنند. آنچه که برای والدین اهمیت داشت مشکلات و مسائلی بود که خانواده یا دانش‌آموز با آن درگیر بود. همین مسئله رغبت خانواده‌ها را برای انجام پژوهش دوچندان کرد؛ طوری‌که با گذشت یک ماه والدین موضوع مورد نظرشان را انتخاب کردند.» او می‌افزاید: «دانش‌آموزان کلاس‌های اول، دوم، سوم و چهارم با موضوع شناخت مشکلات رفتاری، برای رفع مشکلات پژوهش کردند. تمام کلاس پنجمی‌ها درباره عوارض وای فای و مشکلاتی که شبکه‌های مجازی ممکن است برای خانواده‌ها ایجاد کند تحقیق کردند.»

پژوهش جمع خانواده راحفظ کرد
یکی از موضوعات پژوهش مضرات وای فای بود. «اکرم ارفع» مادر یکی از دانش‌آموزان که حضور فعالی در امر پژوهش داشته است می‌گوید: «این پژوهش، خانواده ما را نجات داد. فرزند بزرگ‌تری دارم که تمام اوقات فراغتش را به گشت و‌گذار در دنیای مجازی سپری می‌کرد و همین امر سبب شده بود بقیه اعضای خانواده هم بیشتر سرگرم دنیای مجازی شوند. ما در حال دور شدن از یکدیگر بودیم. وقتی همراه با همسر و پسرم، ماهان موضوع مضرات وای فای را پیگیری کردیم متوجه شدیم که چه خطرهایی ما را تهدید می‌کند. حالا در هر روز فقط چند ساعت، وای فای خانه را روشن می‌کنیم و شب‌ها حتماً آن را خاموش می‌کنیم. وقتی همه خانواده با هم این کار پژوهشی را انجام دادیم بیشتر مقید شدیم که در معرض امواج وای فای قرار نگیریم و زمان بیشتری را با هم باشیم. رابطه خانوادگی ما بسیار صمیمانه‌تر شده است. اتفاق جالب این بود که یاد گرفتیم درباره هر چیزی که درگیر آن می‌شویم آگاهی داشته باشیم.»

پسرم ناخن جویدن را ترک کرد
«زهره خادمی» مادر دانش‌آموز سوم ابتدایی می‌گوید: «ابتدا که از اولیا دعوت شد در طرح پژوهشی شرکت کنند هیچ رغبتی برای این کار نداشتم اما وقتی گفتند با توجه به مشکل کودکتان می‌توانید موضوع پژوهشی را انتخاب کنید راغب شدم. من تصمیم گرفتم مشکل ناخن جویدن پسرم را پیگیری کنم و دلایل آن را به کمک خانواده پیدا کنم. جست‌وجو در فضای مجازی نخستین گام بود. بعد عضو کتابخانه شدم و یک فصل کتاب هم درباره آن مطالعه کردیم و دست آخر به این نتیجه رسیدیم که به مشاور هم مراجعه کنیم. صحبت‌های مشاور را هم به‌عنوان بخشی از تحقیق در نتایج پژوهش عنوان کردیم. من فکر می‌کنم انجام این پژوهش جمعی که من همراه همسر و فرزندم آن را انجام دادیم کمک کرد محمدرضای من تا حد زیادی بر مشکلش غلبه کند.»«محمدرضا شیرازی» که دیگر ناخن‌هایش بلند شده است و با آگاهی توانسته مشکلش را شناسایی و حل کند می‌گوید: «وقتی پیش مشاور رفتیم او به پدر و مادرم گفت: پیش من با هم بحث نکنند. به من هم توصیه کرد بازی‌های خشن رایانه‌ای انجام ندهم تا استرس نداشته باشم.»خادمی، مادر محمدرضا می‌گوید: «یکی ازدلایل عادت بد ناخن جوی محمدرضا از آنجا شروع شد که بازی‌های مهیج رایانه‌ای انجام می‌داد اما با مطالعه و تحقیقی که زمینه‌اش را مدرسه و خانه برایش مهیا کرد به این نتیجه رسید که دچار اضطراب شده و باید بازی‌های رایانه‌ای را محدود کند. به لطف خدا انجام پژوهش ناخن جویدن بهانه‌ای شد که حتی گفت‌وگوهای بین من وهمسرم با آرامش بیشتری همراه شود.»

نزدیک به تلویزیون ننشینید
بیشتر بچه‌ها هنگام تماشای تلویزیون فاصله استاندارد با آن را رعایت نمی‌کنند و این برای سلامت بینایی بچه‌ها مضر است. بی‌توجهی به این مشکل ممکن است در دراز مدت مشکلات جدی بینایی را در کودکان سبب شود. «اکرم ساکی» مادر دانش‌آموز «حسین زند» می‌گوید: «مدت‌ها بود حسین نزدیک به تلویزیون می‌نشست و من و پدرش را به ستوه آورده بود. بعد از اینکه موضوع پژوهشی براساس نیاز فرزندان مطرح شد به ذهن خانواده رسید که در رابطه با همین مشکل تحقیق و بررسی کنیم. همسرم ابعاد روان‌شناسی این موضوع را بررسی کرد و پس از اینکه چندین بار به فرزندمان گوشزد کردیم تماشای تلویزیون از فاصله نزدیک چه خطراتی را برایش به همراه دارد باز هم نادیده می‌گرفت. پدرش برای چند دقیقه چشمان او را با پارچه بست و به او گفت این شرایط را تحمل کند. هنوز چند دقیقه‌ای نگذشته بود که اقرار کرد باید مراقب سلامت چشمانش باشد. برای مطمئن شدن از سلامت چشمان حسین او را به مطب چشم پزشک بردیم.»حسین که در پایه پنجم درس می‌خواندبه دقت به حرف‌های مادرش گوش می‌دهد و می‌گوید: «برای کامل شدن تحقیق از کتابخانه مدرسه کتابی را با موضوع ساختمان چشم امانت گرفتم و متوجه شدم که چقدر کار چشم حساس و پیچیده است. بعد از آن تصمیم گرفتم بیشتر مراقب سلامت چشم‌هایم باشم. اکنون یک ماهی است که اصلاً جلو تلویزیون ننشسته‌ام. علاوه برآن تحقیق و پژوهش را هم انجام دادم و با پدرم بیشتر دوست شدم.»

پژوهشی برای اقامه نماز
بیشتر مربیان تأکید می‌کنند که بچه‌ها قبل از اینکه به سن تکلیف برسند با نماز آشنا شوند. «سمیه آقاداوری» مادر «محمدرضا شعبانی» می‌گوید: «آرزو داشتم که پسرم با علاقه نماز بخواند و به موازین دینی پایبند باشد. همین آرزو سبب شد موضوع پژوهش خانوادگی‌مان را علاقه‌مند کردن بچه‌ها به مباحث دینی انتخاب کنیم. خوشبختانه حین انجام پژوهش، برای بچه‌ها جشن قرآنی هم برگزار شد. مدرسه به فرزندم در برپایی مراسم مسئولیت داد و من و پدرش سعی کردیم او را تشویق کنیم. بری این کار چندین جلد کتاب خواندیم و بیشتر در مباحث روحی و روانی وارد شدیم؛ ‌طوری‌که پسرمان به قدری علاقه‌مند شده است که در کلاس‌های حفظ قرآن شرکت می‌کند. هر شب همراه با پدرش به مسجد محله می‌رود. این برنامه پژوهشی باعث شد خانواده‌ها همفکری و همکاری را یاد بگیرند.»

رابط پژوهشی با عشق کار می‌کند نه پول
نفیسه علی‌قلی، رابط پژوهشی دبستان هادی می‌گوید: «چنانچه آموزش و پرورش قصد توسعه فرهنگ پژوهش را در مدارس دارد باید این فرهنگ را در دوره ابتدایی نهادینه کند و در دوره‌های تحصیلی بالاتر، آن را بسط و گسترش دهد. متأسفانه در دوره ابتدایی جایگاه پژوهش خالی است و در کتاب‌های درسی فرصتی برای پرداختن به پژوهش پیش‌بینی نشده است. در برنامه درسی باید جایی برای پژوهش در نظرگرفته شود و صدالبته تنها بر محفوظات تکیه نشود و‌درصدی هم به فعالیت‌های علمی اختصاص یابد.»علی‌قلی در حالی‌که نمایشگاه پژوهش‌های دانش‌آموزان را منظم می‌کند می‌گوید: «کار پژوهشی خیلی زمانبر است و تنها عشق و علاقه من به بچه‌ها سبب شد که در این زمینه کار کنم. حتی ساعت‌هایی که در منزل هستم آثار بچه‌ها را مطالعه می‌کنم. این در حالی است که برای رابط پژوهشی هیچ مزایا و امکانات خاصی در نظر گرفته نشده. رابطان پژوهشی برحسب علاقه خود این کار را قبول می‌کنند و در مقابل این کار فوق برنامه هیچ دریافتی ندارند.»

آنها بازوان ما در مدارس هستند
«لطیفه لطفی» کارشناس تحقیق و پژوهش ناحیه یک آموزش و پرورش درباره فعالیت‌های تحقیقی و پژوهشی مدارس می‌گوید: «آموزش و پرورش هیچ ابلاغی را برای رابطان پژوهشی صادر نمی‌کند و هیچ ساعت‌کاری برای آنها منظور نمی‌شود. هر سال مدیر مدرسه یکی از معلمان خود را براساس علاقه معلم به‌عنوان رابط پژوهشی به اداره معرفی می‌کند و این عزیزان فی‌سبیل‌الله ‌کار می‌کنند. در واقع آنها بازوان اجرایی ما در مدارس هستند. کمتر پیش می‌آید که رابط پژوهشی آنقدر وقت بگذارد و تمام بچه‌ها و اولیای دانش‌آموزان و حتی خدمه مدرسه را درگیر فعالیت پژوهشی کند اما خوشبختانه رابط پژوهشی دبستان هادی توانست در این زمینه از دیگر مدارس پیشی بگیرد و خلاقیت‌هایی را در کارخود اعمال کند.»لطفی با ذکر اهمیت پژوهش در مقطع ابتدایی می‌گوید: «آموزش روش‌های درست تحقیق می‌تواند دانش‌آموزان را برای دوره‌های آموزش عالی آماده کند. مسیر علم‌آموزی و علم‌اندوزی در مدارس باید با آموزش و یادگیری مبتنی بر پژوهش همراه باشد. مواجهه دانش‌آموزان با مسائل واقعی جامعه و کمک به آنها برای پژوهش و جست‌وجوی راه‌حل‌های مناسب نه تنها آنان را در مسیر صحیح یادگیری قرار می‌دهد بلکه مهارت‌های اساسی تفکر، دسته‌بندی اطلاعات، روش پژوهش و... را لازم دارد. برای این کار می‌توان در مدارس نمایشگاهی از پژوهش‌های انجام شده برپا کرد و برای اصولی‌ترین پژوهش‌ها، جوایزی در نظرگرفت. برای تشویق نونهالان و کودکان می‌توان مسابقه‌ای بین مدارس ابتدایی و به تفکیک پایه‌های تحصیلی‌ترتیب داد و همه دانش‌آموزان را به شرکت در آن تشویق و ترغیب کرد.


منبع: همشهری محله

برچسب ها:
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
نظر شما:
لطفا مقدار عبارت
را در باکس روبرو وارد کنید:
کد خبر: 19827
منطقه بیست
سرویس: چهارسوق
زمان مخابره: یکشنبه ۱۲ دی ۱۳۹۵ - ۱۵:۴۲:۰۰
تلگرام
محله
تهران سما
همشهری آنلاین

چند رسانه ای

راهنمای محله