حاج موسی و اهالی کوچه امام حسن عسکری(ع)، در زمینی متروکه بوستان ساخته‌اند

روزگار پاییزی باغ همت پیر

روزگار پاییزی  باغ همت پیر

رابعه تیموری - وقتی از خیابان صفائیه وارد کوچه امام حسن عسکری(ع) می‌شویم، بعد از مسجد امام حسن عسکری(ع) و مجتمع فرهنگی شهید غیوری، کوچه عریض می‌شود و شیبی ملایم به خود می‌گیرد. این سرازیری را که می‌گذرانیم، باغ گلی باصفا پیش روی ماست که در دامن صخره‌ای بلند و باابهت سر برآورده است. درختان توت و یاس و کاج روی پلکانی که از سنگ سخت تراشیده شده، قد کشیده‌اند و برگ‌های زرد پاییزی در کنارلاله عباسی‌های بنفش ‌ریز و رزهای سفید ترکیب زیبایی به وجود آورده‌اند. در کنار تخته سنگ صاف و صیقلی مستطیل شکل بزرگی که کنار یکی از پلکان‌های ورودی بوستان قرار گرفته و خطوطی شبیه متن کتیبه روی آن نقش بسته، تابلویی با عنوان بوستان «همت پیر» نصب شده است. این کتیبه را شهرداری منطقه به پاس زحماتی که حاج موسی شاهملکی برای ایجاد و ‌آبادی بوستان کشیده، در این مکان قرار داده است. حاج موسی از ساکنان کوچه امام حسن عسکری(ع) است. او و اهالی کوچه با عشق این بوستان را ساخته‌اند، اما این روزها اتفاقات ناخوشایندی دامنگیر بوستان شده که آنها را دلگیر کرده است. گزارش زیر درباره سرگذشت بوستان همت پیر و حال و روز امروزش است.

درمان زخمی کهنه
حدود 10 سال پیش ملکی که در امتداد بافت مسکونی ضلع شرقی کوچه امام حسن عسکری(ع) قرار گرفته بود، توسط شخصی تملک شد تا در آن خانه بسازد. این ملک در همسایگی و دامنه تپه‌ای سنگی واقع شده بود و مالک پیش از ساخت‌وساز، صخره‌ها و تپه‌های سنگی را مسطح کرد. سازمان میراث فرهنگی این ملک را جزو محدوده طرح حفظ جاذبه‌های گردشگری چشمه‌علی قرار داد و با پرداخت خسارت به مالک، از تبدیل فضا به مکان مسکونی جلوگیری کرد. یکی، دو سال بعد حاج موسی شاهملکی از محله جوانمرد قصاب به محله ابن‌بابویه نقل مکان کرد و در خانه قدیمی روبه‌روی ملک ساکن شد. منظره زشت این فضای بایر و رها شده که به مکان تجمع زباله و نخاله‌های ساختمانی تبدیل شده بود، شاید هر مشتری دیگری را از خرید خانه روبه‌روی ملک منصرف می‌کرد، اما حاج موسی دلش نیامد از این وضع نابسامان محله چشمه‌علی بی‌تفاوت بگذرد. 

گل و سبزه به جای نخاله و زباله
حاج موسی هنوز عضو تازه وارد کوچه به شمار می‌آمد که دست به کار شد تا این مکان را پاکیزه کند و اجازه ندهد کسی به‌عنوان زباله‌دانی از آن استفاده کند. گاهی افرادی که به این رفتار غلط عادت کرده بودند، با نامهربانی به او یادآوری می‌کردند یک تازه وارد حق ندارد به عادت‌های قدیمی آنها اعتراض کند. اما حاج موسی، بیدی نبود که با این بادها بلرزد. شاهملکی در محله جوانمرد قصاب هم دست تنها و با مشکلات فراوان، زمین متروکه‌ای را به فضای سبز تبدیل کرده بود که بعد از مدتی در تعریض خیابان از بین رفته بود. او هر جا زمین بدون استفاده‌ای می‌دید، دلش می‌خواست گل و گیاهی در آن بکارد و آب و‌‌ آبادانی به آنجا بیاورد. حاج موسی تصمیم گرفت با کمک شهرداری از زباله‌دانی کوچه امام حسن عسکری(ع)، بوستانی باصفا بسازد. 

با مسئولیت شما! 
قرار گرفتن فضا در تملک سازمان میراث فرهنگی سبب شد مدیران شهری به سادگی به این امر رضایت ندهند. حاج موسی 2 سال کفش آهنین به پا کرد و آنقدر پیگیر ماجرا شد تا مسئولان شهرداری با کاشت چند اصله درخت با مسئولیت شخصی او در این فضا موافقت کردند. با خوشبینی هم تصورش سخت بود که روزی درختان خشک و بی‌شاخ و برگی که کاشته شده بود، سبز و شاداب شوند. اما حاج موسی امیدوار بود و با جدیت هر روز از آب منزلش درختان را آبیاری می‌کرد و گل و بوته‌های مختلف در کنار این تنه‌های خشک می‌نشاند. به خوبی هم مراقبت می‌کرد که کسی زباله و نخاله در آنجا نریزد، او با مشقت بسیار شیرابه زباله‌ها را از سطح زمین می‌شست و خرده شیشه‌ها و گچ و سیمان‌های خشکیده و باقیمانده از نخاله‌های ساختمانی را ذره ذره جمع می‌کرد. 

 همدلی برای‌آبادی محله
جوانه زدن درختان و پاکیزه شدن زمینی که سال‌ها محل تجمع موش و حیوانات موذی و سفره پر نعمت گربه‌های گرسنه شده بود، اهالی کوچه امام حسن عسکری(ع) را هم بر سر ذوق آورد و با حاج موسی همراه شدند. این فضا به اندازه چند متری از زمین فاصله داشت و رفت‌وآمد به آن و نشستن زیر سایه درختانش برای افراد مسن آسان نبود. درست کردن چند پلکان سنگی، هم ورودی‌های مشخصی برای آنجا درست می‌کرد و هم شکل و شمایل این فضای سبز را به بوستانی باصفا شبیه می‌کرد. اهالی دست به کار شدند و یکی گچ و سیمان فراهم کرد و یکی بنایی آن را برعهده گرفت. دیگری گل و ملاط پای کارآورد و یکی هم کرت‌بندی و جدول‌بندی فضای سبز بوستان را انجام داد. دیگر آبیاری بوستان هم نوبتی شده بود و هر روز یکی از همسایه‌های حاج موسی درخت و سبزه‌ها را آب می‌داد تا تمام هزینه و زحمتش فقط برعهده شاهملکی نباشد. حالا باید برای تأمین روشنایی آنجا همفکری می‌کردند و این امر فقط با همکاری شهرداری میسر بود. 

تقدیر از پیر بلندهمت
این همت جانانه حاج موسی و اهالی کوچه امام حسن عسکری(ع) برای مدیران شهری منطقه ارزش بسیاری داشت و نصب تیر چراغ‌برق و چند نیمکت برای همراه شدن با این شهروندان خوش‌ذوق کافی نبود. آنها برای قدردانی از حاج موسی تخته سنگی را که شبیه لوح و تابلو بود در کنار یکی از ورودی‌های بوستان قرار دادند و نام «همت پیر» را روی بوستان گذاشتند. حاج موسی 58 ساله که ظاهر آراسته و چهار ستون برقرارش با دوران «پیری» فاصله بسیاری دارد، هنوزهم هر روز چندین بار فضای بوستان را نظافت می‌کند و نمی‌گذارد آب و کود درختان و سبزه‌ها به تأخیر بیفتد. حدود یک سال با هماهنگی‌های داماد حاج آقا غیوری و هیئت امنای مسجد امام حسن عسکری(ع) از مسجد آب لازم برای آبیاری فضای سبز همت پیر تأمین می‌شد تا بار هزینه‌های آن از دوش اهالی برداشته شود، اما شاهملکی برای اینکه آبیاری بوستان با آب شرب و تصفیه شده انجام نشود، از اداره فضای سبز شهرداری خواست آبرسانی آنجا را برعهده بگیرند. مدتی است این امر میسر شده و در ساعاتی خاص آب چاه برای آبیاری بوستان همت پیر در اختیار ساکنان کوچه امام حسن عسکری(ع) قرار می‌گیرد. 

و اما روی دیگر سکه
 پاتوق اهالی کوچه امام حسن عسکری(ع)، مهمانانی ناخوانده دارد.بوستان زیبای همت پیر قرار بود پاتوق پاکیزه و باصفایی برای جمع شدن پیرمردها و جست‌و‌خیز کودکان محله باشد، اما این روزها همت پیر حال و احوال دیگری دارد و آنقدر مشکلاتش اهالی محله را به تنگ آورده که حتی از مسئولان تقاضای تخریب و همسطح‌سازی این مکان را کرده‌اند! این شرایط بیشتر از هر کسی برای حاج موسی تلخ و ناراحت‌کننده است که ساخت و‌ آباد کردن این بوستان را یکی از ارزشمندترین ثمرات دوران بازنشستگی‌اش از کارخانه نساجی می‌داند. بعد از شنیدن حکایت همدلی اهالی کوچه امام حسن عسکری(ع) برای ساخت بوستان همت پیر، به قصه مشکلات و حال امروزشان گوش بسپارید. حاج موسی و همسایه‌هایش امیدوارند در میان مسئولان هم گوشی برای شنیدن این قصه تلخ پیدا شود. 

دور از چشم قانون
همین که آفتاب نیمروز رو به زردی می‌رود، سر و کله کسانی که این روزها بوستان همت پیر پاتوق امنشان شده، یکی یکی پیدا می‌شود. افرادی با ظاهر و سر و رویی ژولیده که خمار و بی‌حوصله در جست‌وجوی مکانی دنج هستند تا سیگاری پک بزنند و موادمخدرشان را تزریق کنند، بعد هم آسوده و بی‌دغدغه زیر سایه درختی لم دهند تا از نئشگی و لحظات بی‌خیالی خود لذت ببرند. اگر هم سرمای هوا آزارشان دهد، بدون بیم سرکشی مأمور انتظامی و پلیس، آتشی درست کنند تا گرم شوند. دیوار ساختمان بنای مجتمع فرهنگی شهید غیوری که در گلوگاه4 متری کوچه و پیش از عریض شدن آن قرار گرفته و تپه بلند به خوبی فضای بوستان را از دید رهگذران پنهان کرده و این جماعت بی‌خانمان برای داد و ستد و خرید و فروش موادمخدر هم وعده‌گاهی مناسب دارند. 

محله ناامن شده است
باغبان مهربان بوستان همت پیر می‌گوید: «شب‌ها معتادان و اراذل و اوباش به راحتی در بوستان پرسه می‌زنند و وقتی میان آنها نزاعی پیش می‌آید، صدای هیاهو و داد و فریاد آنها برای اهالی ترسناک و وحشت‌آور است.» تا چند سال پیش اهالی که نماز مغرب و عشا را در مسجد امام حسن عسکری(ع) به جماعت می‌خواندند، توی بوستان جمع می‌شدند و با هم اختلاط می‌کردند. غروب تابستان هم بساط چای و تخمه‌ای به راه می‌کردند و حسابی به آنها خوش می‌گذشت. اما حالا خانم‌های محله ترجیح می‌دهند برای دور ماندن از ناامنی و خطرات حضور افراد ناباب در محله بعد از غروب در منزل بمانند و کمتر در اطراف بوستان رفت‌وآمد کنند. فاطمه چراغی از ساکنان کوچه امام حسن عسکری(ع) است. او می‌گوید: «در کوچه ما وسایل نقلیه زیادی‌‌ تردد نمی‌کنند و ما با خیالی آسوده بچه‌ها را به کوچه می‌فرستادیم تا با هم بازی کنند. اما پسر 9 ساله‌ام بارها شاهد تزریق موادمخدر در لابه‌لای درختان بوستان همت پیر بوده و دیگر نمی‌توانم اجازه دهم او به تنهایی در کوچه بازی کند.»

اعمالی دور از شأن محله 
بی‌خانمانان و اراذل و اوباش تنها مهمانان ناخوانده این کوچه نیستند و استفاده جوانان ناباب از دنج و خلوت بودن بوستان برای رفتارهای نا شایست ، مشکل دیگری است که اهالی با آن روبه‌رو هستند. این افراد برای خانم‌های محله مزاحمت ایجاد می‌کنند. حاج موسی می‌گوید: «وقتی می‌بینم اینجا مکانی برای اعمال ناشایست شده، بسیار رنج می‌برم. در این کوچه مردم اصیل و قدیمی زیادی زندگی می‌کنند که به ارزش‌های اخلاقی پایبند هستند و از وجود چنین مسائلی در محله خود ناراحت می‌شوند. مسجد و مجتمع فرهنگی شهید غیوری هم به این کوچه حرمتی دوچندان بخشیده و چنین شرایطی دور از شأن و منزلت این محل است.» 

راه‌های میانبر
افراد نابابی که در بوستان همت پیر می‌پلکند، مجبور نیستند خیابان شلوغ و پر رفت‌وآمد ابن‌بابویه را برای مسیر رفت‌وآمد انتخاب کنند یا از شلوغی مقابل مسجد امام حسن عسکری(ع) و مجتمع شهید غیوری گذر کنند. در ضلع جنوبی بوستان که به تپه مشرف است، خانه‌های مخروبه زیادی وجود دارد که در طرح سازمان میراث فرهنگی برای حفظ جاذبه‌های گردشگری شهرری قرار گرفته‌اند. سازمان میراث فرهنگی این خانه‌ها را تملک کرده اما هنوز تخریب نشده‌اند و در و پنجره و دیوارهای لرزانشان، بیغوله و سقفی برای اسکان بی‌خانمانان به وجود آورده است. افراد نابابی که در این خانه‌های نیمه مخروبه روزگار تاریک خود را سپری می‌کنند، فقط کافی است تپه را دور بزنند تا به بوستان همت پیر برسند. 

وعده شهرداری برای افزایش امنیت همت پیر اطراف بوستان فنس کشیده می‌شود
محمد اکبری شورایار ابن‌بابویه می‌گوید: «اهالی محله بارها از شورایاران خواسته‌اند مشکل ناامنی کوچه امام حسن عسکری(ع) را پیگیری کنند. ما هم بارها به سازمان میراث فرهنگی، شورای‌شهر و مجلس شورای اسلامی موضوع را منعکس کرده‌ایم اما هنوز اقدام مناسبی انجام نشده است.» اکبری همسطح‌سازی و ساماندهی املاک غیرمسکونی ضلع جنوبی بوستان را بهترین راه‌حل برای مسدود شدن مسیر دسترسی اراذل و اوباش به کوچه امام حسن عسکری(ع) می‌داند و می‌گوید: «شهردار منطقه پس از بررسی این مشکل به شورایاران وعده کرده با کشیدن فنس در اطراف بوستان، حائل و مانعی برای‌‌ تردد اراذل و اوباش به وجود آورد.» شورایار ابن‌بابویه‌ـ چشمه‌علی حضور افراد ناباب در محله را تهدیدی برای امنیت فرهنگی جوانان عنوان می‌کند. پیش از این روی تپه چشمه‌علی هم دیواره و حائلی وجود داشت که تخریب شده و اهالی این محله بازسازی دیواره را از اقداماتی می‌دانند که برای بازگرداندن امنیت به بوستان همت پیر ضروری است. 

منبع: همشهری محله

 

برچسب ها:
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
نظر شما:
لطفا مقدار عبارت
را در باکس روبرو وارد کنید:
تلگرام
محله
تهران سما

چند رسانه ای

راهنمای محله