درس‌هایی از هیئت‌های قدیمی طهران

درس‌هایی از هیئت‌های قدیمی طهران

یکی از بهترین روش‌ها برای اصلاح برخی کسری‌ها در هیئت‌های مذهبی تأکید و توجه به هیئت‌های قدیمی و سنتی و تبلیغ هیئت‌های فاخر است. هیئت‌هایی در تراز مجلس عزاداری ‌سالار شهیدان. با این نگاه سراغ هیئت‌های قدیمی تهران رفتن حتماً آموزنده است.
بخش قابل توجهی از هیئت‌های قدیمی تهران در منطقه 12 است. البته هم طبیعی است؛
 منطقه 12 یعنی طهران قدیم. از هیئت سادات اخوی و ارسی‌دوزها و میرزا قلی و آقا اشرف تا مسجد ارک و نوباوگان قنات‌آباد و بنی‌فاطمه و مسجد ملک و اول مظلوم و غیره.
برخی از ویژگی‌های قابل تأمل و مشترک در هیئت‌های قدیمی تهران که می‌تواند برای جوانان و هیئت‌های جدید نیز آموزنده و همراه با الگوبرداری باشد، موارد زیر است:
یکم: هیئت‌های قدیمی به جای «منبرمحوری‌»، «‌پامنبری محور»  هستند. هیئت‌های قدیمی در اختلاف همیشگی «مداح محوری» یا «سخنران محوری‌»، سمت «مخاطب محوری و مستمع محوری» رفته‌اند. از برگزاری مجلس و حتی تبلیغات آنها نیز می‌توان این رویکرد و توجه را برداشت کرد. مثلاً در تبلیغاتشان خیلی روی سخنران و مداح تأکید نمی‌کنند؛ حال آنکه از سخنران‌ها و مداح‌های خوب و خبره هم استفاده می‌کنند. یا مجلس‌شان طولانی، اما با تعداد سخنران و مداح زیاد همراه است و اتفاقاً زمان سخنرانی‌ها و مداحی‌ها هم کوتاه است تا هر کس بنا به وقت و حال خود بتواند از مجلس استفاده کند و گروهی بروند و گروه دیگر بیایند.
دوم: یکی از ویژگی‌های ارزشمند مجالس سنتی ما این است که برای عزادار و هیئتی ارزش بسیاری قایلند. فرقی نمی‌کند چه کسی و با چه تیپ و حالی مجلس می‌آید. هرکه هست، عزادار سیدالشهداست و حرمت دارد؛ پولدار باشد یا مستضعف، متقی باشد یا مشهور به معاصی. همه‌شان به بهترین نحو احترام می‌شوند و البته در این میان قدیمی‌ترهای هیئت و ریش‌سفیدها به حکم سابقه محبت‌شان به اهل‌بیت، بیشتر حریم و حرمت دارند.
بنابراین تکریم عزادار بسیار مورد توجه است. از همین رو، خادمان هیئت همان بزرگان و بانیان مجلس‌اند که در بهترین شکل از حاضران پذیرایی می‌کنند.
سوم: برای انتخاب مداح و سخنران اهمیت بالایی قائلند. مداح را عمدتاً از میان پیرغلام‌های بااخلاص انتخاب می‌کنند و سخنران نیز از علمای با تقوا. از طرفی تلاش می‌شود هیئت درگیر موضوعات حاشیه‌ای و اختلافی و منازعات حزبی و جناحی نشود. البته این بدان معنا نیست که هیئت سیاسی نباشد و شاید یکی از کسری‌های برخی هیئت‌های قدیمی همین باشد که کم توجه به مسائل کلان و راهبردی روز هستند، هرچند کمتر هیئتی است که به ظهور امروزین ظالم بی‌توجه باشد.
چهارم: مداحی در هیئت‌های قدیمی قواعد خاص و ارزشمندی دارد که بسیار آموزنده است. مداح‌های قدیمی چند اصل را در مرثیه و مصیبت نامه‌خوانی رعایت می‌کنند.
منبر خود را با مدح و منقبت اهل‌بیت شروع می‌کنند. همچنین برخی‌شان شروع را با ابیات تذکرگونه و نصیحتی شروع می‌کنند. روضه‌ها را اشاره‌وار مرور می‌کنند و نسبت به مرثیه‌خوانی همراه با حماسه‌خوانی نیز اصرار دارند. مهم‌تر اینکه اهل مقتل خوانی‌اند و بر خواندن اشعار شعرای بزرگ نیز تأکید دارند.
پنجم: تلاش دارند مجلس به بهترین شکل و با کیفیت ارائه شود. هم در تزیین مجلس و هم انتخاب سخنران و مداح و هم پذیرایی از مستمع.
همچنین نظم مجلس و رعایت حال همسایه‌ها و رهگذرها نیز در برگزاری مجلس اهمیت دارد. به همین دلیل، در انتخاب ساعات مجالس دقت‌های لازم دارند که مجلس سروقت شروع شود و تا دیروقت و پاسی از شب نیز ادامه پیدا نکند که خدای نکرده ایجاد مزاحمت کند.
خلاصه اینکه مجالس عزاداری ما بدون آسیب و اشکال نیست. اما اولاً اصلاح مجالس ما نباید منحصر به شروع ماه عزاداری باشد و باید پیشتر برای آن فکری کرد و مهم‌تر اینکه به جای برخوردهای سلبی بهتر است مجالس تراز را برای جوانان امروز تبلیغ و الگو کرد.
سر دبیر  نشریات همشهری محله

برچسب ها:
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
نظر شما:
لطفا مقدار عبارت
را در باکس روبرو وارد کنید:
تلگرام
محله
تهران سما

چند رسانه ای

راهنمای محله